677
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Юзцня бир чаря едяр баъарса.
Кючцб бу дцнйадан эетди Искяндяр,
Она ян йцксякдя тяхт дцзялтдиляр.
Дцнйада мин ъцря йахшылыг етди,
Юзцся дцнйадан инъимиш эетди.
Щяйат сящнясиндя о дцшдц дярдя.
Нящайят, цзцня чякилди пярдя.
Доланыб эюрмцшдц о бир чох йери,
Башга бир йеряйди инди сяфяри.
Щайана эетсяйди бюйцк Искяндяр,
Орадан верярди щамыйа хябяр.
Сораг эятирян йох бу сон йолундан,
Ня цчцн бир хябяр эялмяди ондан?
Йохса, еля йердир о йер ки, щяр кяс
Эется, гайытмаьа йол тапа билмяз?
Бунун да щикмяти ачылсайды бир,
Пярдянин далында галмазды щеч сирр..
Искяндяр бянзярди йашыл йарпаьа,
Кяйан аьаъындан дцшдц торпаьа.
Ачылды белиндян гызыл кямяри,
Зяррин бир бешикдя дцзялди йери.
Табутун ичиня кафур сяпдиляр,
Чюлцня дцзцлдц ъяващир, эювщяр.
О гядяр йайылды ятрин сяфасы,
Чатды Ъуди даьа сяха дальасы
248
.
Гярг едиб кяфяни мцшк иля уда,
Гойдулар няшини гызыл табута.
Бир бядян эцмцштяк аьарыб солса.
Ня файда табуту гызылдан олса?
Шащын юз ряйинъя верилди гярар,
Гойулду бир яли табутдан кянар.
Овъуна торпаг да тюкцб бир гядяр,
Сонра щяр тяряфя ъар чякдирдиляр:
Эюрцн йедди юлкя щакими олан
Искяндяр дцнйадан кючдцйц заман
О сайсыз-щесабсыз хязинялярдян
Бир овуъ торпагдыр ялиндя эедян!
Сизин дя дцнйадан эедяркян анъаг
Пайыныз бир овуъ торпаг олаъаг!...”
Шящри Зурдан Мисря йола салдылар,
Щийлядян узагдыр чцнки о дийар.
Искяндяриййяни етдиляр вятян,
Ону тахта цстя атдылар тяхтдян.
Кимя даь чякмямиш вяфасыз ъащан?
Кимдир бу китабы бцтцн охуйан?
Бу дяфя дяйишди сарайда бяхти,
Торпаьын алтында гурулду тяхти.
Дцнйада олмамыш язялдян бяри
Ясла мещрибанлыг, достлуг ясяри!
Алды юз гойнуна о шащы мязар,
Дахманы баьлайыб дюндц адамлар.
Бу дцнйа чохуна мягам бяхш едяр,
Сахламаз о йердя ахыра гядяр.
Юмрц сона чатды сайсыз инсанын,
Щесабы битмяди йеня дцнйанын.
Ня бир гуртаран вар ипдян бойнуну.
Ня дя бир тапан вар ипин уъуну.
Ябясдир, бу сирря сярф етмя юмцр,
Сусмагдан башга бир ялаъ эюрцнмцр.
Дцнйайа дяриндян йетирсян нязяр,
Эюрярсян инсанлар чякибдир няляр!..
Дцнйанын ки сону ябясмиш, ябяс,
Бу гядяр ситямя, язаба дяймяз!
Бу лаъивярд таьда ня эюрдцк ахыр?
Онун сцтунундан ган сели ахыр.
Бу сцтунун оду Эцняшдир, Айдыр,
Эял, о гяндилляри даш атыб сындыр.
Ондакы гызылы рянэя алданма,
Оддан гызармышдыр, сян гызыл санма!
Бизимля уйушмаз ясла эюй сарай,
Бизим гясдимиздя дурмуш Эцняш, Ай.
Бизимля дост олмаз сахта ъадуэяр,
Цздя эцляр бизя, далда юлдцряр.
Эуйа мялщям гойар саьалсын йаран,
Анъаг йара вурар сяня архадан.
Балыгтяк дцнйадан сян узаг олсан,
Гуртарар зирещин сяни гылынъдан!
Туфан башлайарса алмаьа гисас
Балыгтяк цзянляр ясла гярг олмаз.
Ипяк карханасы бил бу дцнйаны,
Бир йаны судурса, оддур бир йаны
249
.
Орада щярлянян чох таьалаг вар,
Бири бошаланда о бири долар.
Дцнйанын сиррини бошдур ахтармаг,
Цстц тцстц-думан, алты тоз-торпаг.
Бу тоздан, тцстцдян эюрцнцр щяр ан
Чарпышыр, вурушур йерля асиман!
Сазишя эялсяйди эюйля йер яэяр,
Бизи йер цзцндян сцпцрмяздиляр...
Низами, эял гуртар ахыр сюзцнц,
Горхутма юзэяни, ня дя юзцнц.
Султанын бязминя эедяндя мещман
Йолун йарысында олма пешиман.
Ешит сюзлярини щушу-эуш иля,
Аъы бадясини алыб нуш еля!
Искяндяр бу ъамдан мурада чатыб,
Ичиб о бадяни, ябяди йатыб.
Султан саьлыьына ким ичся шяраб,
Нуш олсун, ичянляр олсун фейзийаб!
ИСКЯНДЯРИН МЯКТУБУНУН
АНАСЫНА ЧАТМАСЫ
Мцьянни, бу эеъя чянэини саз ет,
Мяни бу дар йолда гямдян хилас ет!
Бялкя эенишлянсин, ачылсын йолум,
Кючцм бу дашлыгдан, асудя олум...
Фясилляр ичиндя гыш эялян заман