678
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Нарын йаьыш сяпяр йеря булуддан
Тоздан хястялянмиш дцнйайа фяляк
Санки дярман веряр рящмя эяляряк!
Эениш сямаларын сярин шябнями
Гуртарар истидян бцтцн алями.
Сусамыш отлара баьчада, баьда
Хырдаъа бузлардан пай веряр шахта.
Щамыйа бяхшишляр пайлайан баьлар
Тамам мцфлис олуб мющнятдя галар.
Дцнян рейщан суйу сатанлар бцтцн
Шяраб долдурарлар кцпляря бу эцн.
Гайнайыр кяндлинин евиндя кцпляр,
Кяндлиляр кятан йох, йун палтар эейяр.
Ъейран эюбяйиндян мцшк сачылар,
Кабаблы, ноьуллу сцфря ачылар.
Шащлар кеф мяълиси гуруб бу заман
Ичярляр Искяндяр ичян шярабдан.
Эюр, гялбдя ня варды, дилим ня деди,
Бу чярхи-фяляйин ойуну няди?
Рума эялиб чатды бу гара хябяр:
Эетди бу дцнйадан бюйцк Искяндяр”.
Тайфа башчылары йыьылыб деди:
Ъащан сащибсиздир, башсыздыр инди.
Щяр ким бариэаща тющфя йолласа,
Эяряк тягдим етсин Искяндяруса.
Юртдц гара ганад Руму сярасяр,
Бцрцдц юлкяни санки зянъиляр
250
.
Чатанда щамыны батырды гямя,
Шащын анасына йаздыьы намя.
Охуйуб мяктубу ана аьлады,
Матямя бцрцндц, гара баьлады,
Бахдыгъа оьлунун бу мяктубуна,
Тумартяк гыврылыб ачылды ана 251 .
Гялби йас тутса да бу мющнятиндян,
Чыхмады о шащын вясиййятиндян;
Оьлумун гой рущу шад олсун!” деди.
Онун андларына ямял еляди...
Бир ан кясилмяди ащы, фярйады,
Тез эетди дцнйадан, о да галмады!
Гара талейиня ялвида етди,
Онун да щяйаты бу ъцря битди.
АТАСЫНЫН ВЯФАТЫНДА
ИСКЯНДЯРУСУН НАЛЯ ЕТМЯСИ
Мцьянни, гялб ачан о сазын иля
Бу одлу дярдимя бир ялаъ ейля!
О нурлу няьмянля кюнлцмц бязя,
Бу гямли эеъядян чыхар эцндцзя!..
Искяндярдян сонра Искяндярус да
Говьа елямяди тахтц-таъ цстя.
Шащларын ичиндя щеч онун гядяр
Йохду шащ олмаьа лайиг бир няфяр.
Беш эцнлцк дцнйайа тамащ салмады,
О уъа мянсябя майил олмады.
Эцлдян айры дцшмцш шейда бцлбцлтяк
Ащц зар ейляди эеъя сцбщядяк.
Санки анасыны бир бала ъейран
Кабаб олмуш эюрдц ойанан заман.
Орду бюйцкляри чох етдиляр ъящд,
Бялкя гябул етсин таъы вялиящд.
Ачсынлар юнцндя хязиняляри,
Тутсун атасынын тутдуьу йери.
Йохду шащзадянин шащлыг мягсяди,
О, анъаг ибадят етмяк истяди.
Цзр иля онлара деди ки: “Эедин,
Тяхти башгасына щяваля един.
Атамын йериндя мяълис гурмарам,
Бадяни етмишям юзцмя щарам.
Дцнйа ишляриндян ял чякмишям мян.
Йохдур бу кяляфин уъуну эюрян.
Инана билмяздим, бюйцк щюкмцран
Беля эянъ йашында эедя дцнйадан.
Тярк едиб сарайы, кечя тяхтиндян,
Дарысгал дахманы ейляйя мяскян.
Бу дцнйа ящлини тярк едиб даща
Мян цз тутаъаьам йалныз аллаща.
Сцтуну сарсылмыш титряк кюрпцнцн
Цстцндя бярк дурмаг олармы мцмкцн?
Атамдан артыг ки, олмайаъаьам,
Юлцб-эетмядими еля бир адам?
Онунтяк тядбирли ола билмярям,
Ъащаны фятщ едиб ала билмярям.
Атама ня верди о эцъ, о гцдрят
Ки, ола мяндя дя мянсябя ряьбят?
Бу йедди гатлы чярх тцьйан ейляди,
Атамын тяхтини виран ейляди.
Мян дя тяхтц таъы атараг ода,
Кяйанлар тяхтини гойдум табута!
Садя адамлары азад эюрцнъя,
Чякилдим юзцм дя азад бир кцнъя.
Чохуну алдатмыш эцмцш щявяси,
Ахырда йыртылыб зярдян кисяси!
Долмуш бир гядящи долдурсан йеня.
Ичяндя даьылар о, цз-эюзцня.
Бир йер ки, дейилдир ябяди мяскян,
Эяряк “Эет!” демямиш юзцн эедясян.
Шащлыг арзусундан узагдыр кюнлцм,
Чцнки гаршымдадыр амансыз юлцм.
Бу дар маьарада щюрцмчякляртяк
Ня гядяр овлайым гарышга, милчяк?
Гайалар ичиндя мябяд тапарам,
Орда кечирярям юмрцмц мцдам.
Дцнйанын чиркини тямизлярям мян
Эюзцмцн йашиля юз цряйимдян.
Дцнйа ишляриндян ял чякиб бцтцн,
Тядарцк эюрярям ахирят цчцн.
Гушлартяк аз дяня едиб гянаят,