681
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Фанидир, о бир эцн эедяъяк бада.
Ъящянням олса да, бещишт олса да!
Бизя биликдяндир щяр горху, бяла,
Йолбилян архайын дцзялмяз йола!
Гозбел олар бцтцн йай гайыранлар,
Дярзинин палтары йамаглы олар!
Йаь сатанын габы йаьлы эюрцняр,
Евиндя йаь олмаз бир зярря гядяр!
Хязиня йцкцнц чякярся щяр кяс,
Юмрцндя дярд-гямдян динъяля билмяз!”
Пярэары нягшядян цзцлдц, бу дям
Онун да юмрцня чякилди гялям...
254
СОКРАТЫН РУЗЭАРЫНЫН СОНУ
Мцьянни, чал руду, эял, дадыма чат,
Мяни бу амансыз йухудан ойат!
Бялкя рудун сяси ахар чай кими
Сойутсун сусамыш йанар гялбими!
Вахт чатды, Сократ да дцзялди йола,
Яъялин юнцня чапды дюрднала.
Дейирляр: эизлиъя дцзялдиб зящяр,
Юзцндян хябярсиз она вердиляр.
Бундан хястяляниб сяфяр едяркян
Бир шадлыг няряси чякди црякдян,
Деди ки: “Чатарса вахты юлцмцн,
Она чаря етмяк дейилдир мцмкцн!
Бу сольун балыша дцнйада бир-бир
Щамы баш гойараг, динъяляъякдир!”
Йцксяклик ашиги о гуш дурмадан,
Эюрдцляр, учаъаг инди бу тордан.
Дедиляр Сократа: “Ъанын бядяндян
Чыханда, ей алим, билирсян ки, сян
Эедяъяк ялиндян щяр игтидарын,
Де, щарда газылсын сянин мязарын?”
Эцляряк сюйляди онлара устад:
Бурдан эедянляри етмяйин щеч йад.
Мянимчцн ня фярги бурдакы йерин?
Щарда истясяниз орда йер верин,
Она да бир йуху туфаны чатды,
Бяхтинин йелкяни суларда батды.
Ордакы зирякляр билди о саат
Ня деди онлара о бюйцк устад.
НИЗАМИНИН РУЗЭАРЫНЫН СОНУ
Мцьянни, чал эюряк бир “Рамиши-ъан”
255
,
Ачылсын цряйим о хош щавадан!
Хосров мяълисиндя Барбят чалантяк
Чал бир-бир няьмяни, бирдян йцзядяк!
Бу дастан йазылыб гуртаран кими
Кючмяк хяйалына дцшдц Низами.
Чох чякмяз, о чатар юз арзусуна,
Юмрцнцн китабы йетишяр сона.
Алтмыш цч йашындан алты ай гядяр
Кечмишкян, истяди елясин сяфяр.
Кечмиш алимлярдян данышды бцтцн,
О да онлар кими йатаъаг бир эцн.
Йыьды достларыны едяркян сяфяр,
Верди кючяъяйи йоллардан хябяр.
Эцляряк сюйляди ки: “Цмидим вар,
Кечяр эцнащымдан о пярвярдиэар!
Бизимчцн чякмяйин бош йеря зящмят,
Сиз галын, бизляри эюзляйир ъяннят!
Беля данышаркян эетди йухуйа,
Щеч ойаг дейилмиш дцнйада эуйа.
МЯЛИК ИЗЗЯДДИНИН МЯДЩИ
Мцьянни, о “Рамиш” щавасыны чал,
Шадлыг мягамыдыр, гуртарды мялал!
Рудунла бир дясэащ чаласан эяряк,
Чалдыгъа узана шащын юмрцтяк!
Агил адамлары алды рузиэар,
Галды шащымыза аьыл йадиэар.
Шаща кюмяк олсун щямишя хош бяхт,
Онунла бязянсин даим таъц тяхт!
Мялик Изяддиня бу чярхи-дювран
Гцдрят кямяндини бяхш етмиш чохдан.
Одур йедди улдуз сиррини ачан,
Одур сяккизинъи гярана султан
256
.
Кясра-Кей бязминдя о тутуб гярар,
Олуб Фиридунтяк хошбяхт щюкмцдар!
Додаьы дцнйанын щяйат шярбяти,
Ондандыр эюйлярин рянэи, зийняти.
О гядяр шириндир сюз булаглары,
Сясинин гулудур юз гулаглары.
Щяр сящяр бязякли бир мяълис гурар,
Орада Кейгубад кими отурар.
Эяляр юлкялярин бир чох алими
Арылар пятяйя йыьышан кими.
Чох билян алимляр эюстяриб щцняр,
Билийи азларын дярсини веряр.
Вардыр щяр эушядя эювщяр тапанлар,
Оддан су алмаьы баъарар онлар.
Мяляк хислятлидир шащын вязири,
Бещиштя ачардыр щяр бир тядбири.
Шащ - Мялик шащ кими сяхавятлидир.
Вязири низамтяк ляйагятлидир.
О, щюкмран шащдыр инди дюврана,
Вязир дя икинъи Низамдыр она.
Алимляр эятирмиш щяр бир дийардан,
Йаратмыш онлара щяр ъцря имкан.
Шярабы ичярляр шян, эцлляр кими,
Мясткян айыгдырлар бцлбцлляр кими.
Щамы йарымщушйар, шащ йарымайыг,
Щамы дилдян ити, шащ ялиачыг!
Кимдя вар бу мяълис падишащлардан?