688
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
щюкмдардыр.
29.
Фиридун сцд ямян бир тифл инякдян,
Сян аслансан, ютцб бяхтин фялякдян.
Гайнаглара эюря, Ъямшид дикбашлыг едяряк аллащлыг иддиасына дцшцр, Ад оьлу Шяддадын гардашы Зющщак Ирана
щцъум едир, Ъямшид юлдцрцлцр. Зющщак щакимиййяти яля алыр. Онун чийниндя битян ики илан инсан бейни йемякля
гидаланыр. Зющщак юйрянир ки, ону Фиридун юлдцряъяк. Зющщак онун атасыны юлдцрцр, юзц анасы иля Елбрус даьында
йашайыр вя иняк сцдц иля гидаланыр. Низами буна ишаря едир.
30.
Боьубдур Ъямшиди Зющщак иланы,
Сяня эюй яждяри вермиш бу ъаны.
Бурада Ъямшидин щяр чийниндя бир илан битмиш Зющщак тяряфиндян юлдцрцлмясиня ишаря едилир.
31.
Ня эюрдцнся замандан, эюрмяз ясла
Ня Искяндяр, ня Ъямшид айна, ъамда.
Македонийалы Искяндярин эцзэцсц, Ъямшидин ъамы олмушдур. Онлар ня истясяляр, щямин эцзэц вя ъамда эю-
рярмишляр. Низами демяк истяйир ки, Ъащан Пящливан юз дюврцндя онлардан даща чох шейляр эюрмцшдцр.
32.
Мяням йол гасиди бурда язялдян,
О шащын зянэчалан Щарутуйам мян.
Щарут вя Марут аллащын мялякляриндян олмушлар. Аллащ онлары имтащан цчцн инсан ъилдиндя, бираз да инсани щисс
веряряк Бабиля эюндярир. Онлар бир мцддят юзлярини дцз апарсалар да, бир дяфя Зющря адлы эюзял бир гадыны эюрцб
она ашиг олур вя бу ешгин тясири иля сящвляр едирляр. Аллащ онлары ъязаландырараг Бабил гуйусуна атыр ки, онлар
гийамятя гядяр орада галаъаглар. Анъаг онлар орада инсанлара сещркарлыг сяняти юйрядирляр. Щарут сещри ян
йцксяк сещркарлыг сайылыр. Низами чох вахт юзцнц бянзярсиз, сещиркар поезийасына эюря Щарута бянзядир. Низами
ейни заманда юзцнц бу сещиркарлыгла бярабяр шащын бир зянэ чаланы адландырыр.
33.
Гарышганы кясяр ким, щарда гурбан?!
Чяйирткя тющфя ет, алмаз Сцлейман.
Рявайятя эюря, гарышга чяйирткянин гычыны Сцлейман пейьямбяря щядиййя апарыр, Сцлейман да ону гябул едир.
Бу, щям дя Сцлейман пейьямбярин щятта гарышгалардан да верэи алдыьыны тясдигляйян бир рявайятдир. Низами
бурада юзцнц тявазюкарлыгла гарышгайа, ясярини чяйирткя гычына, ясяри щяср етдийи щюкмдары ися Сцлейман пей-
ьямбяря бянзятмишдир.
34.
Уйушдум тяклийя симурь тяк мян.
Симурь яфсаняви гушдур. Гаф даьында тяк йашайыр. Иран пящляваны Рцстямин атасы Залы даьда Симурь эютцрцб юз
балалары иля бюйцдцр.
35.
Ня йахшы сюйляйиб устад, мин ящсян!
Ки, эеъ эял, амма дцз эял, ей ъаван сян!
Устад дейяндя Низами Фирдовсини нязярдя тутмушдур. “Эеъ эял, амма дцз эял” сюзляри онун “Шащнамя”синдян
эютцрцлмцшдцр. Бу сюзляри Рцстям Исфяндийара дейир.
36.
Кюмцр дцшмянляр ащындан олур уд,
Олур Мяррих Зянябдя олса мясуд.
Йяни дцшмянин йаныб кюмцря дюнмяси уд ятри кими адама хош эялир. Мяррих (Марс) дя Зянябдя оланда нящслик,
уьурсузлуг ютцб кечир вя Мяррих юз нящслийини итирир. Сяййарялярин щярякят мцстявиси Еклиптика (йяни Эцняшин
щярякят мцстявиси) иля мцхтялиф буъаглар тяшкил едир. Она эюря щяр сяййарянин (планетин) орбити Еклиптика иля ики
нюгтядя кясишир. Бу нюгтялярин бириня Ряс (йяни баш), о бириня Зяняб (йяни гуйруг) дейилир.
37.
Камалындан Цтарид йыьды сцнбцл
Бу цздян гясри дя адланды Сцнбцл.
Бурада сцнбцл ъинас кими ишлянмишдир. Бири дян тутан тахылын сцнбцлц, о бири ися Цтаридин кечдийи сцнбцля, бцръцнцн
адыдыр. Адятян тахыл ялля бичилиб гуртарандан сонра йеря тюкцлянляри йыьырлар. Буна сцнбцл йыьмаг дейилир. Шаир бу-
нунла демяк истяйир ки, аьыл-камал, мцдриклик сяййаряси сайылан Цтарид (Меркури) онун камалынын гырыг-гуруьуну
йыьыр. Эуйа буна эюря дя онун гясри, йяни Цтаридин кечдийи бцръ сцнбцл (йахуд Сцнбцля) адланды.
38.
Онун дярэащына йется гарышга,
Сцлейман нювбя эюзляр гаршысында.
Сцлейман пейьямбяр щятта гарышгалара да щаким иди вя онлардан да верэи алырды. Анъаг буна бахмайараг
гарышга мямдущун сарайына эедиб чыхса, Сцлейман щямин гарышганын гябулуна дцшмяк цчцн нювбя эюзля-
мялидир. Бурада мцбалиья олса да, мяъази мянада мцяййян щяйат щягигяти дя юз яксини тапмышдыр.
39.
Йолундан галхса бир милчяк дя, ялбят,
Олар гясриндя Нямруд башы зинят.