697
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
139.
Цтариддир ики бцрълц, олар бу,
Эцняшсян сян, сяня бир бцръ доьру!
Йяни Эцняш олан Хосров бир севэи архасынъа дцшсцн, ики бцрълц олан Цтарид кими ики севэи далынъа эетмясин.
140.
Ола сярвин о иннаб иля ъцт вар!
О иннабын ола гяндинля дост, йар.
Бурада сярв-бой, иннаб-додаг, гянд дил-аьыз мянасында ишлянмишир.
141.
О Гарун хязняси сачдын сян, амма
Гойурсан йердя Гарун мисли сонра.
Гарун варлы вя хясис бир адам олмушдур. Муса пейьямбярин дуасы иля хязиняси иля бирликдя торпаьа батмышдыр.
142.
О сяглаб банусуйдум, гюнчя эцлдцм,
Сяглаб сюзц славйанлара вя онлара йахын яразилярдя йашайан тцркляря верилян аддыр.
143.
Адын Чиндян Рума диллярдя язбяр.
Гядяр хан бяндя, бир гулдур о Гейсяр.
Чин вя Рум, дедикдя Туран, Тцркцстан вя Бизанс нязярдя тутулур. Сонракы мисрадакы Гядяр хан вя гейсяр сюз-
ляри дя буну тясдиг едир. Гядяр хан яфсаняви тцрк щюкмдарынын ады, Гейсяр ися Бизанс щюкмдарынын рцтбя адыны
билдирян сюздцр.
144.
Де, Фяьфура гапы баьлармы Фярхар?
Учурдун Мулийанда кюрпц, ей йар!
Фярхар Тибетдя шящяр олмушдур. Фяьфур сюзц Туран щюкмдарларынын падшащлыг рцтбясини билдирян сюздцр. Мулийан
Бухара йахынлыьында чай ады олмушдур. Бейтин мянасы будур ки, эюзялляр шящяри олан Фярхар щюкмдара гапы
баьламаз, Бухарайа эедян йолда олан Мулийан чайы цзяриндяки кюрпцнц учурмаз. Сян беля етмякля бизим
бир-биримизя говушмаг йолумузу баьладын.
145.
Йалан сюздцр, демя мцтляг йараны,
Аланы вурдун истяркян гараны.
Йяни Ширинля евлянмяк истядийин щалда эедиб Шякярля евляндин.
146.
Шцардан бир шяир дя йохдур ясла,
Ярябъя билмясян, йяни йох арпа.
Бурада шцар сюзц иля шяир сюзц гаршылашдырылыр. Йяни сюзцнля ямялин арасында бир арпа гядяр дя йахынлыг йохдур.
147.
О Йусифтяк йуху йозсанда сян бярк,
Щамансан сян, щаман Иса вя ешшяк.
Исанын ешшяйи щаггында беля бир мясял демишляр ки, Исанын ешшяйи Мяккяйя эется дя, щаман ешшякдир. Йяни Хос-
ров дил тюкся дя, дяйишмямишдир.
148.
Щаваларда о эюзляр юлчц, ащянэ,
Эюрцб Зющря дуруб ойнар щямащянэ.
Зющря (Венера) планети эюзяллик вя севэи илащяси олмагла бярабяр эюйлярин мцтрцбц-чальычысы щесаб олунур. Йяни
Никиса о гядяр эюзял щавалар чалырды ки, щям дя чальы вя мусиги илащяси кими танынан Зющря дуруб бу щавайа
ойнайырды.
149.
Эялиб Ъям мцлкцня чатды о щямдям,
Щямял бцръцндя йер тутду Эцняш щям.
Бурадакы биринъи мисрада Хосровун тахта яйляшмясиндян сющбят эедир. Эцняшин Щямял, йяни Гузу бцръцндя
йер тутмасы ися она ишарядир ки, бу щадися йазын яввялиндя, йяни новруз байрамы эцнцндя баш вермишдир.
150.
Бу доггуз пярдядя сяй ет, дуруст чал.
Доггуз пярдя дедикдя доггуз гат фяляк нязярдя тутулур. Низами бу доггуз фяляки инсанын башы цзяриндя гу-
рулмуш доггуз пярдя кими тягдим едир.
151.
Фялякляр зиъини ъядвялбяъядвял
Фикир цстцрлабыйла ейлядим щялл.
Зиъ-сяма ъисимляринин щярякятини вя онларын замандан асылы олан вязиййятлярини тяйин едян астрономик ъядвял-
лярдир ки, мцасир ядябиййатда ефемерид адланыр. Цстцрлаб ися буъаг юлчян ъищаздыр: онун васитясиля сяма ъисим-
ляринин вязиййятини (координатларыны) тапырлар. Мцасир ядябиййатда она астролйабийа дейирляр. Низами цстцрлабын
гурулушуну, щиссялярини, ишлямя принсипини йахшы билмишдир (Я.Ящмядов).
152.
Яэяр тахтында яйляшмишся бядхащ,
Мцгяння Ай дцзялдяр дяхи, ей шащ.
Гуйу Няхшябдя суйла долса бирдян,
Ъащан щардан тапар нуру дямирдян?