700
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
LEYLИ VЯ MЯCNUN
1
Сянин тярифиндир “тябарякаллащ”...
Тябарякаллащ - Ня эюзял! Ня йахшы! Ня яъяб! Аллащ мцбаряк етсин! -демякдир.
2
Йедди гыз, доггуз тахт гапында сянин
Олмушдыыр даима пярдя чякянин.
Йедди гыз - йедди планетя, доггуз тахт ися доггуз фяляйе (эюйя) ишарядир. Йяни; йедди планет вя доггуз эюй
щямишя сянин гапында гул кими пярдя тутур. Гядим астролоэийада эюйлярин йедди гат олмасы иддиа олунурду.
Ярш вя кцрси дейилян ики мягамы да буна ялавя едиб, доггуз эюй, доггуз фяляк йазмышдыр.
3
Ахшамын гапгара, сящярин ала
Атма эюйляри йаратдын товла.
Йяни сян ахшамын гара атына вя сящярин ала атына фялякляри тювля йаратдын ки, бир-бирини явяз едян эеъя вя эундцз
динъялмяк учцн атларыны эюйлярдя баьласынлар.
4
Йедди дцйцн вурдун эюйляря, бирдян
Йетмиши ачылды 0санлар талеляринин улдузлара баьлы олдуьуна инаныр вя юз сяадятляри цчцн планетлярин бцръляр ара-
сында щярякятини изляйирдиляр. Буна эюря дя Низами: эюйлярдя йаратдыьын йедди дцйцн - йедди планет иля йетмиш
дцйцн ачдын, - дейир.
5
Бир даь чапмадыса бу “каф’ иля “нун”,
Эюй адлы бир бюйцк Бисцтун гурдун.
Каф’” вя “нун”ун бирляшмясмдян ярябъя “кон” (ол!) эялмяси ямяля эелир. Бейтин мянасы белядир: Сян (Аллащ)
бир дяфя “ол!” демякля даь чапмадан фяляк кими бир Бисцтун гурдун. Бисцтун бурада ики мяна верир:
1.
Эюйлярин сцтунсуз дайанмасы. 2. Бисцтун даьы.
6
Щянут - ятирли бир эюйяртидир, мейитлярин цзяриня сяпирляр ки, гохумасын.
7
Мяням дярэащында бир дилсиз ещраны,
Сянин сораьында лоббейк вурарам.
Щаъылар Кябя зийарятиня эедяркян гурбан кясмяздян яввял сойунараг, ещрам адланан аь бцрцнъяйя бцрцнцр
во гум цзяриндя гачыб “Ляббейк” (щазырам!) дейя гышгырырлар.
8
Либасым ятринля сцсляняр мцдам,
Буйам йа дирямня, йа да уд олсам.
Дирямня пис гохулу, уд ися йандырыларкян эюзял ятир верян бир билкидир. Шаир Аллаща хатырладыр ки, инсанын йахшы вя
пислийиня мясул Аллащ юзцдцр. Дирямня вя йа уда гоху верян дя одур.
9
Габц гювсейн - 1. Йайын ортасы иля уъларындан биринин арасындакы мясафя.2. Дини рявайятя эюря, Мящяммяд
пейьямбярин мераъ заманы Аллаща эуйа йайын ортасы иля уъларындан бири арасындакы масяфя гядяр йахын олмасы.
10
Алты-йедди мин ил кечир о андан
Ки, бу дябдябони ешитмиш чащан.
Дини яфсаняляря эюря, Мящяммяд бяшярин илк хилгят эцнцндя, щятта Адямдян беля габаг йаранмышдыр. Адям
онун нурундан рущланмышдыр. Бейтдя дя бу яфсаняйя ишаря едилир.
11
Бу беш вахт намаздыр ясли товбянин,
Беш нювбя тяблидир гапында сянин.
Адят цзря падшащларын сарайында эцндя беш дяфя тябил вуруларды; ислам дининдя ися щяр бир мцсялманын эцндя
беш дяфя цзцнц Кябяйя тутуб намаз гылмасы ваъибдир. Шаир Мящяммяди падшаща вя беш вахт намазы ойун
сарайында вурулан беш нювбя тябиля охшадыр.
12
Бу евя йедди сягф йаратдын йеня,
Тапшырдын ону да дюрд хялифяня.
Дюрд хялифя - Ябу Бякр, Юмяр, Осман вя Ялийя ишарядир.
13
Сиддиг сядагятя олмушдур рящбяр,
Фаруги фяргдян узаг билдиляр.
Сиддиг - биринъи ислам хялифяси Ябу Бякрин лягябидир.Фаруг- икинъи ислам хялифяси Юмяря ишарядир ки, о Щаггы батил-
дян фяргляндирмямишдир.
14
О, Аллащдан горхан щяйалы гоъа...
Мящяммядин ъанишинляриндян олан ЫЫЫ хялифя Осман ибн Яффан нязярдя тутулур.
15
Йедди хязиняни ачараг бир дям,
Дюрд эювщяр цстцня басмысан гядям.
Йедди хязиня - йедди эюйя ишарядир. Дюрд эювщяр - дюрд цнсцр: су, торпаг, од вя щава демякдир.