703
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
56
Мян ки айна кими дямир дейилям.
Гядим заманларда дямиря сейгял вермякля айна дцзялдярдиляр.
57
Чяршянбя ъинлиси аьыллы олмаз.
Чяршянбя ъинлиси аьылланмаз мясяли Шяргдя мяшщурдыыр. Дини яфсанялярдя чяршянбя ъинляр эцнц адландыьындан,
о эцн дяли оланларын саьалмасы гейри-мцмкцн щъсаб олунур.
58
Эюзял цзярликля бясляниб эцляр.
Цзярлик чюл биткиляриндян биридир. Яфсаняйя эюря, цзярлик инсаны бяднязярдян сахлайыр. Она эюря дя гадынлар юз
ушагларыны щямишя цзярлик тцстцсуня верирляр ки, бяднязяр онлара тясир етмясин вя щямишя эюзял галсынлар.
59
Илйасми “олф’ини “лам”мдан кяссян,
Йеня дохсан доггуз тамы эюрярсян.
Йяни: Илйас адынын “ялиф’ щярфлярини алсан вя онун “1” (1) щярфиндян дя бир “ялиф’ йяни, бир рягями чыхсан, ийирми
доггуз рягями алмар. ХиИсуси сай системи олан ябъяд щесабына эюря “1” щярфи 30-дур, бирини чыханда 29 галар,
й” щярфи 10 вя “с” щярфы 60-дыр. Ъями 29+10+60=99.
60
Ябмяд ки рящбяри олду яряби,
Эюрдц ъяфасмы Ябцлящябин.
Ящмяд - Мящяммяд пейьямбяр, Ябцлящяб - оныын пейьямбярлийини гябул етмяйян, онун зиддиня эедян
ярябдир.
61
Дцррцмц чякмядим юзэя суйуна...
Йяни инъими башгасынын суйунда йумадым, щеч кесин пислийини истямядим.
62
Сюз мяним одума нал атмышдыр, нал!
Ода нал салмаг бир адамын эялмясини арзуламаьын фалыдыр. Щяр кяс юз мцсафиринин тез гайытмасыны истясяйди ода
нал атарды. Сюз мяним одума нал атмыш, йяни: шеир мяни юз тяряфиня чаьырр.
63
Хурма йолдашлыгла ширя йарадар.
Йяни: тяк хурма аьаъы бар вермяз, йалныз бир нечя аьаъ бир йердя оларса онлардан мящсул алмаг олар. Низами-
нин бу фикрини мцасир елра тясдиг едир. Бир аьаъын бар вермеси цчцн ондакы диши чичяклярин башга аьаъдакы еркек
чичяклярин тозу иля майаланмасы мцтляг лазымдыр. Щом дя бурада мяъази мяна вардыр.
64
Щюрцмчяк торудур о, ачыг-ашкар,
Эащ йара баьлайар, эащ да ганадар.
Щюрцмчяк торунун ган ахытмасы мялумдур; милчякляр вя башга кичик щейванлар она илишиб галар вя щюрцмчяк
онларын ганыны сорар, йеня щюрцмчяк торуну ганы ахан йаранын цстцня басмагла йаранын ганыны кясяр. Беляликля,
щюрцмчяк тору щям ган ахыдан, щям дя ганы сахлайандыр.
65
Эцл кими хязина пайлады о да.
Гызылэцл соланда пярякляри пул кими сяпяляняр. Шаир Мяънунун атасынын хязиня пайламасыны гызылэцлцн хязан
олмасына охшадыр.
66
Дцзцлдц бянювшя, лаля башына...
Йяни онун бянювшя рянэли тели лаля йанагларынын ятрафына дцзцлдц.
67
Санки гара гарьа тутмушду чыраг.
Лейлиниыы гара сачлары иля ящатя олумнуш цзцня ишарядир.
68
Зцлфц дя “лейл” иди, ады да Лейли.
Лейл” ярябъя эеъя (гара) мянасы верир. Йяни: зцлфц эеъя кими гара, ады да Лейли иди.
69
Доьарды Шяргин дя Йусиф цзлцсц.
Йяни Шяргин Йусифы (эюзяли) - Эцняш доьарды.
70
Тулуглар йыртылды, йыхылды ешшяк.
Ешшяк йыхылды, тулуг йыртылды мясяли мяшщурдур. Йяни сирр ачылды, алям билди.
71
Баьдад елляринин гануну - Мяънун.
Йяни Мяънун Баьдад чальычыларынын гануну (чальы алятидир) кими даима сяслянмякдя, сызылдамагдадыр.
72
Йадлардан йетмясин дейя бяднязяр,
Цзцм дюврясиня нил да чякярляр.
Кечмишдя кичик йашлы ушаглары бяднязярдан горумаг цчцн бойагхана кцпцнцн дюврясиня доландырар, цзляриня
нил (гара рянэ) чякярдиляр.
73
Кцсуфун эюзцндян эцняш горхараг,
Цзцня салмышдыр гара бир дуваг.
Хязиня цстцнц юртмяся яэяр,
Ону бу инсанлар тез гарят едяр.