713
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
73
Милчяк ки щяр йеря гонур учараг
Аьы гара ейляр, зил гараны аь.
Бири-бири иля чякишян достлар дцшмянлярля достлуг едирляр. Еля достлар щям аьын, щям дя гаранын цстцня, йяни
щара эялди отуруб, аьы гарайа, гараны аьа булайырлар, еля “дост”лардан узаг ол.
74
Доьра бу дюрд бянди, ет пара-пара.
Дюрд бянд - дюрд цнсцр (од, су, щава, торпаг). Дюрд цнсцр щяйатын рямзидир.
75
Ъящянням галамаз беля бяндяляр,
Нефт арайыб тялги тюкмязляр щядяр. Тялг - одадавамлы минерал.
Бу вя яввялки цч бейтин мянасы: Зяманя о гядяр писдир ки, мянявиййата гуллуг едян адамлар щюрмятдян
дцшцб, защидляр сярхошлугла, Йусифляр ися ъанаварлыгла мяшьулдурлар. Беля бир зяманядя йа писляря гошулуб пис-
лийя, алчаглыьа бяраят газандырасан, йа да Аллаща - мянявиййата хидмят едиб пис йола эетмяйясян, ясил зякалы
Аллащ адамлары бу тяляйя дцшмязляр. Чцнки пис ямялляря гошулмаг ъящяннями галамаг, орайа нефт вя тялг
тюкмяк демякдир.
76
Бяс дейил баш яйдин пула, гызыла
Салдын дюрд дцйцня, йедди гыфыла?
Гядимдя падшащлар ян гиймятли даш-гашлары дюрдкцнъ кисяйя гойуб, аьзыны дюрд дцйцн баьлайыб бир-биринин
ичярисиндя йерляшмиш, щамысы гыфылланмыш йедди сандыгда сахлайардылар.
77
Йел, гызылдан ютрц, йахшы нязяр сал,
Эюр неъя ейляди лаляни памал.
Лалянин лячякляри гызыл пулла мцгайися едилир.
78
Зяр бирляшмяз ики щярфдир, эерчяк,
Бирляшсинляр дейя нядир бу ямяк?
Яряб ялифбасында зяр (гызыл) сюзц бири-бири иля бирляшмяйян ики самит щярфляр З вя Р йазылыр.
79
Сарылыг азары тутса бир эюзял,
Лаъивярди кюйняк эейяр ялбяял.
Сарылыг (йараьан) хястялийиня дцчар оланлара гядим щякимляр лаъивярди, йа гара рянэли палтар эейиндирярдиляр. Щяр
ики рянэ матям рямзи олуб.
80
Цч ишляк гящряман, гоч щамбалын вар,
Дюрдцся евини ейляр тарц-мар.
Цч щамбал - щейванлар, мядянляр вя нябатат;
Дюрд еви даьыдан щамбал - бир-бири иля мцхтялиф олан дюрд цнсцр (од, су, торпаг, щава.)
81
Сянинля зидд олан торпагла кцляк
Ялифсиз йазылан хак вя бяд демяк.
Ялиф - яряб ялифбасынын биринъи щярфи й (а, я,) бад (кцляк) вя хак (торпаг) щяр икиси ялифля йазылыр. Ялифин икинъи мянасы
цлфят, мящяббят демякдир. Ялифсиз хяк - цлфятсиз, мящяббятсиз торпаг. Бад сюзцндян ялифи эютцряндя ися бяд
ямяля эялир, бяд ися пис демякдир.
82
Хурма аьаъына таъ олан тикан
Айрылса, фярги йох онун машадан.
Йяни юз ширин хурмасындан вя кюкцндян айрылмыш хурма аьаъынын чубуьу иля маша (орижиналда: шиш) арасында фярг
йохдур.
83
Гяссаб дцканынын аьзында щаны
Пай алан, ичмядян бир ъийяр ганы?
Шаир дцнйаны гяссаб дцканына бянзядиб сцбут етмяк истяйир ки, инсан язаб-язиййятляря гатлашыб ъийярини гана
дюндярмяйинъя, бу дцнйада бир лоьма чюряк ялдя едя билмир.
84
Башыны бу кцпдян чыхарт, бир эюряк.
Кцп - эюй, сяма.
85
Башдан йедди кюкц кясиб атмалы,
Айаьындан чыхарт дюрд мыхлы налы.
Йедди кюклц будаг - йедди гат эюйляр; дюрд мыхлы нал - дюрд цнсцрлц йер, йяни ясил инсан мадди варлыьа пярястиш
етмямялидир.
86
Щяшямля юртцлц гуйу цстцндян
Щясир, йа даш кими юлц кечмя сян.
Аьзы гамыш щясир иля юртцлмцш бу чисмани ъащанын гуйусунун йанындан гамыш вя даш кими юлцвай кечмя, йох-
са онун гуйусуна дцшярсян.