721
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Евдя отурмушду Билгейс, Сцлейман”.
Тясдис - алты буъаг. Зющрянин тясдисдя - йяни алты планетин ортасында отурмасы мящяббят вя хошбяхтлик рямзидир.
Бейтин мянасы: Мящяббятля ящатя олунмуш Зющря алты планетин арасында отуран кими Билгейс Сцлейманла
отурмушду.
201
Эцл кими гуртардым йадлар ялиндян.
Йяни: Эцл кими башгаларынын ялиндя эязмякдян хилас олдум.
202
Пишва - рящбяр, юндя эедян, габагъыл.
203
Балыгдан айадяк - йерин алтындан эюйя гядяр.
204
Кимся бундан сонра гой ох атмасын,
Гарынын йайына атса чатмасын.
Йай (каман) - донгар бел. Йяни щеч кимин оху гарынын донгар белиня дяйиб ону йаралайа билмясин.
205
Беля бир щийляйя шащ мящял гойду,
Кярпиъи беля бир галыба уйду.
Шащ баша дцшдц ки, щямин щийля васитясиля онун гурдуьу тядбир галыбы онун истядийи кярпиъи веряъякдир. Йяни о,
юз мягсядиня наил олаъагдыр.
206
Гарынын тяндири баисдир буна.
Ясатиря эюря, Нущ туфаны бир гарынын тяндириндян башлайыб.
Бейтин мянасы: Кяниз юз-юзцня фикирляшди ки, Нущ туфаны гарынын тяндириндян башладыьы кими онун башына эялян
мцсибятин сябяби дя онларын евиня эялиб-эедян гарыдадыр.
207
Мяня мцзяввири эюстярди тядбир.
Йемядян хейир етди мяня музяввир.
Мцзяввир - хястяляр цчцн явялик вя кудудан щазырланан хцсуси шорба.
Бейтин мянасы: Гары мяня деди ки, башга бир кяниздян юзцня йаланчы бир мцзяввир щазырла. (Йяни башга бир
кянизля йаландан ешгбазлыг ет), мян дя щазырладым вя о мцзяввири - хястя хюряйини йемямиш (йяни о кянизя
ял вурмамыш) саьалдым.
208
Щямял бцръц етди эцняшими шад,
Бярди-яъузи, де, неъя едим йад?
Эцняш Щямял бцръцндя бащар фяслиндя гярар тутур.
Бярди-яъуз - гары шахтасы - гышын ахыр айындакы шиддятли шахта, боз ай шахтасы. Йяни инди мяним Эцняшим сянин
вцсалынын Щямял бцръцндя - бащар фяслиндя шадланан бир заманда гышын шахтасындан ня горхум ола биляр?
209
Зяфяран сарыдыр, алдырма, бурах,
Ону йейянлярин шадлыьына бах!
Гядим тябабятя эюря, зяфяран эцлмяк эятирир вя бцтцн дярдляря дярмандыр.
210
Сарыйды Мусанын данасы, ялбят,
Чох вердиляр она, одур ки, гиймят.
Мусанын данасы - Товратдакы “Гызыл дана”, Муса пейьямбяр юз иъмасыны - йящудиляри Мисирдян хилас едиб Фя-
лястиня эятирдикдян сонра онун цммятинин бир щиссяси тювщиди (монотеизми, тяк илащилийи) унудуб, гызылдан бир
дана дцзялдиб она бир бцт кими ситайиш едирлярмиш. Муса о бцтц мящв едиб.
211
Сары эил ян баща гиймятя эедяр.
Сары эил - гядимдя сабуну явяз едян, щамамда йуйунмаг цчцн истифадя олунан эцлабда йоьрулмуш яла нюв эил.
212
Йашыл чыраг кими парлаг эюрцндц,
ъяннят мяляйи тяк йашыл бцрцндц.
Йашыл чыраг (сяба чераь) - тязя, нурлу, шюлясинин уъу йашыл парлаг чыраг. Дини ясатиря эюря, мялякляр йашыл палтар
эейирляр вя щямишя йашыл баьда йашайырлар.
Бейтин мянасы: Бящрам йашылы йашыл цстцндян эейиб йашыл чыраг кими парлады.
213
Ган алды бойнуна о эюзял пяри.
Йяни Бишр кими ашиги юз эюзяллийи иля юлдцрцб, онун ганыны бойнуна эютцрцб тялясик евя гачды.
214
Алимляр ки билир, он икиъя фянн
Онлардан мцкяммял билян мяням, мян!
Орта яср мцсялман юлкяляриндя елмцл-ядяб, йяни ядяб елми 12 фяндян (Гуран, щядис, тяфсир, ядябиййат, яруз,
ъоьрафийа, тарих, инша, хяттатлыг вя с.) ибарят иди.
215
Торпаг гуйусуна эятирди ону.
Торпаг гуйу - гябир, йяни су гуйусундан чыхарыб гября апарды.
216
Карэащ - Емалатхана; бурада Аллащын емалатханасы нязярдя тутулур.