722
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
217
Олду сырьалынын щялгябяэушу.
Бишр гулаьы сырьалыйа еля вурулмушду ки, она гулаьы щалгалы гул олду.
218
Хцсуф - Ай тутулмасы, Айын нюгсана, гаранлыьа дцчар олмасы. Ай тутуланда эуйа ону яждаща удур; бурада Мя-
лиха яждащайа, арвады ися Айа бянзядилмишдир.
219
Галхды Шянбялиддян сцсян йарпаьы.
Шянбялид - вящши зяфяран. Мялиха юз либасында йящуди нишаны олан сары рянэли гийар (йящудилярин юз палтарларына
тикдикляри сары рянэли парча) эяздирдийиня эюря шянбялидя, вящши зяфярана, Бишр ися пак, хейирхащ вя исмятли олдуьу
цчцн аь рянэли сцсяня бянзядилмишдир.
220
Дей айында эцнляр эюдякдир, эюдяк,
Бир эцн чох гысайды Тир эеъяситяк.
Дей айы - шямси (эцняш) тягвиминин онунъу айы, декабрын 22-дян йанварын 22-ня мцвафиг эялир; Тир - шямси
тягвиминин дюрдцнъц айы, ийунун 22-дян ийулун 22-ня уйьун эялир.
221
Ягигдян дцрр етди щцзура шабаш.
Йяни о, юз ягигя бянзяр ал додагларындан дцрр тюкмяйя башлады.
222
Гянд щясяд апарыб ширин дилиня,
Тянэ олун дюнмцшдц инъя белиня.
Бейтин ясли белядир: О эюзялин шякяря бянзяр аьзы о гядяр зяриф вя дар иди ки, шякяр даьынын цряйи щясяддян онун
инъя вя дар кямяринин щалгасындан да дар олмушду.
223
Дилфяриб - кюнцл алдадан, мяфтун едян, ъазибядар эюзял.
224
Руйиндиз - Инди Рявандцз дейилян кечмиш Руйин-Деж галасы. Мараьанын йахынлыьында йерляшмиш щямин гядим вя
алынмаз гала Мараьа щакими Кюрпя Арсланын гярарэащы иди. Руйиндуз бцрцнъ гала демякдир.
225
Суйа сядяф кими дцйцнляр вурар.
Сядяф ади йаьыш дамласыны тутуб юз ичиндя дцйцнляйяряк дцрря чевирян кими онун гялями дя каьыза дяйян кими
инъи кими гиймятли нахышлар йарадыр.
226
Лю-лю - инъи, дцрр.
227
Зющряйля Сцщейля кябин кясдиляр.
Зющря (Венера) - славйан гызы, Сцщейл (Йямян улдузу) - мцдрик ъаван.
228
Мцщяввял - щяваля едилян, тапшырылан.
229
Эеъя мцшкдян бир ялям чякяндя,
Гыр алыб эцмцшя гялям чякяндя...
Йяни эеъя мцшк кими гара байраьыны галдырыб эцмцш тяк аь эцндцзцн цзцнц гыр кими гара гялямля гаралайанда
онлар кейф мяълисиня башладылар.
230
Эеъя шащы - Ай.
231
Хоруз наьара тяк сяс-сяся гатды,
Сящяр зяр тябили дяряйя чатды.
Хорузун сяси наьара сяси кими эюйляря уъаланда, эцняшин гызыл тяблинин сяси уъалыб даьа, дяряйя чатанда, йяни
сящяр ачыланда.
232
Ачарсыз зиндана дюндц о достлар,
Эюздян ишыг кими сюндц о достлар.
Йяни ачыг зиндандан мящбуслар йох олан кими, ъинляр дя йох олдулар.
233
Дурду тум сяпмяйя кяндлиляр кими...
Кяндлиляр йеря тохум сяпян кими Мащан ятрафына сюз сяпяряк йалтаглыг етмяйя башлады.
234
Деди: - Лащювл оху, юзцня бир ан...
Лащювля дящшятли вя горхунъ бир щадися эюряндя охунулан мяшщур яряб формуласыдыр: “Ла щауля ва ла гцввятя
илла биллащ ил-Азим” (Язямятли Аллащдан башга щеч кимсядя гцдрят вя гцввят йохдур.)
235
Зябани - ъящянням мямуру.
236
Шах-шана - чыртыг вурмаг, ял чалмаг.
237
Дюрд айаьы варды, ики ганады,
Йедди башы эюръяк аьлы ойнады.
Щалга кими бизи бцрцйян фяляк
Йедди баш яждярдир, щейрят ня демяк?
Бейтин мянасы: Бизим дюврямизи кямяр кими гуршагламыш эюйцн йедди баш яждаща олмасы щеч дя тяяъъцблц
дейил. Яждащанын ики ганады - эеъя вя эцндцз, дюрд айаьы - дюрд цнсцр вя йедди башы - йедди гатдан ибарят олан
эюй. Яждаща дейяркян шаир ъисмани щяйаты, тябияти нязярдя тутур.