724
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
254
Язряг эцлц ки вар, эюй ялбисяли,
Бу цздян олмушдур эцняш гцрсяли.
Гцрся - кюкя, гцрс - эцняшин даиряси, эцняш шары. Бу омонимийадан истифадя едяряк шаир сюз ойуну йарадыр вя
демяк истяйир ки, эюй эцл она эюря эюзял вя ятирлидир ки, юз гидасыны эцняшдян алыр.
255
Нафя эюбяйини сцбщ ачды парлаг,
Уду сяндял кими йандырды торпаг.
Сящяр юз ятир кисясини ачыб, уда бянзяр эеъяни йандырыб сяндял ятри сачмаьа башлады.
Пянъшянбя, йяни ъцмя ахшамы Мцштярийя мянсубдур, сяндял рянэи она мяхсусдур. Одур ки, сящяр ачылан кими
йер сяндял ятри сачмаьа башлайыр.
256
Сцрмяйи мцщитин сядяфи эеъя
Сядяфин аьзына дцрляр сяпинъя...
Сурмяйи фазанын сядяфи олан Ай юз аьзындан эюйя дцрря бянзяр улдузлар сяпяркян, йяни Ай вя улдузлар гаранлыг
фязайа чыханда шащ Чин эюзялиня наьыл сюйлямяйи ямр етди.
257
Мяшк - даьаръыг.
258
Йанында од рянэли ъцт ляли варды,
Суйу дашда иди санма ахарды.
Онун од рянэли ики ляли вар иди, онлар саф сулу идиляр, лакин су онларын ъювщяриндя иди. Одур ки, о суйу ичмяк
мцмкцн дейилди. Сулу лял - тямиз, саф лял.
259
Бу дашдан, - деди ки, - йонма эял булаг.
Дашдан булаг йонмаг - бищудя, щавайы, мянасыз ишля мяшьул олмаг.
260
Тутаг ки, бу чешмян олду эцвара,
Эюз чыхармаг сяни йетирмяз вара.
Тутаг ки, сянин чешмян - суйун ичмялидир, дадлыдыр, лакин эюз чыхармагдан хейир эюрмязсян.
261
Бойнунда чякмишди айа кямянди.
Кямяндя охшар щюрцклярини айа бянзяр цзцнцн архасына салмышды.
262
Кцрд евя эяляряк тез ахшамцстц,
Сяфра сындырмаьа ъумду ялцстц.
Кцрд сящрадан гайыдыб сяфрасыны юлдцрмяк цчцн (гарнынын гурдуну юлдцрмяк цчцн) йемяк истяди, лакин евдя
гейри-ади бир шей эюрдц ки, сяфрасы даща да ъушя эялди.
263
Дяйирман юкцзц гуртарды тордан.
Дяйирман дашыны фырладан юкцзцн эюзлярини баьлайырлар ки, бир йердя фырландыьыны эюрмясин. Бурада Хейирин эюз
сарьысы дяйирман юкцзцнцн эюз юртцйцня бянзядилмишдир.
264
Щарун цзлц сящяр баьлайанда бел,
Зянэ кими сяслянди хоруз, дурду ел.
Щарун - кешикчи. Гядимдя шащларын кешикчиляри кямярляриня зынгров (сяласил) баьлайарлармыш, кешикчиляр эяз-
дикъя зынгыровлар сясляниб кешикчилярин ойаг олдугларыны билдирярмиш. Хорузун баны щямин зынгровларын сясиня
бянзядилмишдир.
265
Мцбяшшир - хош хябяр эятирян.
266
Зянъиляр Хютяня гошун чякмядян
Шянлик мейданыны шащ етмишди эен.
Зянъийя бянзяр гара эеъя Хютянин аь, эюзял тцрк гызларына бянзяйян эцндцзя щцъум етмяйинъя, йяни бцтцн
эцнц эеъяйя гядяр шащ шянлик мейданыны эенишляндириб шянлянди.
267
Пярэар ишлямишди бахсан щяр йеря,
Дюрд галын дивара чякмиш дюрд мющря.
Бурада мющря лай, щисся демякдир. Гядимдя баь щасарларыны эилдян, торпагдан щюрярдиляр. Бир мющря - 105
см. Щюрэц гуртарандан сонра, онун цстцня биринъийя нисбятян назик бир мющря дя щюрярдиляр. Эюрцнцр, тясвир
олунан баьын щасары дюрд мющрядян, щцндцрлцйц ися 4 м 20 см.-дян ибарят имиш.
268
Тамаша етмяйя эирди ичяри,
Сярвтяк пай алмаг олду шакяри.
Суфилярин мцшащидя мярасими нязярдя тутулур. Йяни баьда дайаныб диггятля мцшащидя етмяйя башлады ки,
эюрсцн орада ня цз вериб.
269
Эюрярсян йыьылыб баьа бу ахшам
Дамьасыз бир нахыш, тцстцсцз бир шам.
Онлар ишлянмямиш, йандырылмамыш шама бянзяр бакиря эюзяллярдирляр вя щяля онлара яр маликиййят дамьасы ву-