733
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Бу йердян мяълися эирмяк чятиндир.
Чилля - бурада защидлярин ъямиййятдян узагда кечирдикляри гырх эцн демякдир. Буна дярвиш чилляси дейилир. Йяни
гырх чиллядян вя мин ъцря пящриз, гянаят, ибадят ишляри иля мяшьул оландан сонра, даща шащларын мяълисляриндя
иштирак етмяк йарамаз. Демяк, юмрцмц азад, юз алямимдя кечирдикдян
сонра даща сарайа эирмяк, сарай шаири олмаг мяндян узаг олан ишдир.
55
Эюрсяйдим юзцмдян эюзял бир эцлшян,
Ал, сары эцлцнц дярмяздимми мян?
Щазырам будумдан кабаб йемяйя,
Эцняштяк эетмяйим дилянчилийя.
Йяни ясярляримдян эюзял ясяр, юзцмдян йахшы шаир эюрсяйдим, мян дя онун будаьындан бир эцл дярярдим.
Лакин, йох, ятяйими юз сюзцмцн фиданындан долдурурам, юз ятимдян кабаб йейирям. Буна эюря, Эцняш кими
башгаларынын гапысыны эязмяк мяня лазым дейилдир.
56
Мян Юлц олсам да, ян мярд бир кясям,
Карванда эедярям, карвансыз шяхсям.
яни мян гоъа вя зяиф олсам да, щяйат йолунда мярдликля йерийян бир адамам. Мян бу дцнйада йашайанлардан
-
бу карван ящлиндян дейилямся дя, дириляр карваны иля эедирям.
57
Няфсин нохтасыны бярк тутдум гырх эцн,
ырх эцнцн ичиндя щазыр олур эюн.
Эюнц тамамламаг вя гырмызы рянэя бойамаг цчцн гырх эцн даббагханада биширирляр. Йяни мян дя гырх
эцн рийазят чякдим, няфсимин ихтийарыны ялимя алдым, юз эушямдя отурдум вя мягсядимя наил олдум.
58
Чцнки дюрд балышда эюрмядим сябат,
Дюрд дивар ичиндя кечирдим щяйат.
Дюрд балыш - шащлыг тахтына вя дюрд цнсцря ишарядир. Бу, ейни заманда гцдрят вя гцввят рямзидир. Йяни дюрд
цнсцрдян ямяля эялян бу дцнйада, йахуд онун шащлыг тахтында бир сябат, вяфа эюрмядим. Одур ки, бу дцнйа-
дан цз чевириб, хялвятя чякилдим.
59
Гялбим гадын дейил, чахмагдыр, чахмаг,
Мярйямтяк бойлудур, бакирдир анъаг,
Кишийя эетмейя ня ещтийаъ вар,
Онун юз дашындан юз оду чыхар.
Йяни тябимин кимсяйя ещтийаъы йохдур. О, Мярйям кими ярсиз дя доьмаьа гадирдир. Онун полады да, чахмаьы
да юзцндяндир. Йаздыгларым, йаратдыгларым юз гялбимин орижинал мящсулудур, кимсянин онда щаггы йохдур.
60
Низами бу сапа дцзяркян эювщяр,
Гялямдян силинди гялям эюрянляр.
Йяни мян “Шяряфнамя”ни йазаркян Фирдовсинин йаздыгларыны бурахдым, йазмадым; дейилмямиш, йазылмамыш
оланлары нязня чякдим.
61
Гуруда, дяниздя ким чякся зящмят,
Балыгдан дцрр алар, юкцздян сярвят.
Мифоложи тясяввцря эюря, Йер кцряси юкцзцн, юкцз балыьын устцндя, балыг да суда дайанмышдыр. Бейтин мянасы:
ким ки ямяйя алышмыш, зящмят чякмяйи юзцня сянят етмишдир, о, йерин алтында олан балыьын гарнында да олса
дцрр, Йерин истинад етдийи юкцзцн алтында да олса хязиня ялдя едя биляр. Ямяйин гаршысында щеч бир шей дура
билмяз.
Эцмцш кцп, йа гызыл бир тешт истясян,
Ираг торпаьындан узаг эетмя сян.
62
Яэяр сянятин эцмцш кцпцнц, шеирин гызыл тештини истяйирсянся, буну Ирагда ахтар.
63
Билянляр якдийи цч тохумдан мян,
Бир аьаъ якярям щям уъа, щям шян.
Искяндяр Зцлгярнейн цч сифятя малик имиш: падшащлыг, алимлик вя пейьямбярлик. Низами бурада Искяндярин тарихи
щаггында бу цч мювзуда йцксяк вя парлаг бир ясяр йазаъаьам демякля, “Искяндярнамя”ни нязярдя тутур.
64
Цч гапы тикдим, цч хязиня демяк,
Чякдим щяр гапыда айрыъа ямяк.
Йяни цч ев цчцн - Искяндярин сифятлярини эюстярян падшащлыг, алимлик вя пейьямбярлик евляри цчцн цч гапы тикдим:
цч ъящятдян ясяр йаздым. Щяр чящят цчцн айрыъа ямяк сярф етдим. Бунларын щяряси юзлцйцндя бир сянят вя сюз
хязинясидир.
65
Бу намя мцбаряк олаъаг, бишякк,