736
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Верди оьлуна да ондан бир цнван.
Йяни Никумахис Искяндярин талейини тяйин едяркян юз оьлу Ярястунун да адыны она баьлады.
91
Тале хидмятиндя дуран заманда,
Сюз гашы мющрцнц вуран заманда.
Оьлуну тапшырды эянъ шащзадяйя.
Йяни улдузлар хошбяхтлик эюстярян вязиййятдя олдуглары бир эцндя о, Ярястуну Искяндяря тапшырды.
92
Аьаъдыр - дюрд кюкц, алты бюйрц вар,
Чохуну боьмушдур бу горхулу дар.
Бу дцнйа алты ъящяти (юнц, архасы, саьы, солу, цстц, алты) вя дюрд кюкц, дюрд цнсцрц (су, од, торпаг, щава) олан
бир дар аьаъыдыр ки, чохларыны чармыха чякмишдир. Бурайа чохлары эялиб-эетмишдир.
93
Ялиндя тярязи мащир сюз юлчян,
Сахта яшряфини салды рювнягдян.
Бурада Низами юзцнц мащир сюз устасы, ясярини дя сюзцн дяйярини, сахта, йа саф олдуьуну тяйин едян тярязи,
яйар адландырыр.
94
Щяр щярфин цстцня бармаг бассам мян, Тапылмаз цстцндя гялям ишлядян.
Йяни мян башгаларынын ясяриня тохунмаг истямирям: нюгсан ахтармаьа башласам, тянгидимин габаьында щеч
кяс дура билмяз,
95
Еля бир даббаглыг етдим бу эюня,
Мятанят эюстярсин щяр аьыр эцня.
Йяни мян юзцмя еля тярбийя вермишям ки, мяня язиййят етсяляр дя, башгасыны инъитмяйя галхышмарам.
96
О йашыл сярв иля Румун торпаьы
Рейщантяк бязянди, шянлянди баьы.
Йяни эянъ Искяндярля бцтцн Рум юлкяси хошбяхт олду вя онунла фяхр етмяйя башлады
97
Эялди гурд аьзындан сцбщцн няфяси,
Кешикчи итинин кясилди сяси.
Гурд аьзы - йаланчы сящяр, дан йери демякдир; йяни сцбщ ачылмаьа башлайанда, гаровулчунун итинин сяси кяси-
ляндя, итляр йатанда.
98
Ъошду топпуз, йаьды манъанаг дашы,
Яйилди юкцзцн, балыьын башы.
Йяни еля шиддятли мцщарибя олду ки, енян эцрзлярин гцввятиндан йерин алтында юкцзцн вя балыьын (эав-мащинин)
башы яйилди.
99
Ляли йер юкцзц уддуьу заман,
Пусгудан сычрады гапгара аслан.
Дини рявайятя эюря, йер эав-мащинин, о да суйун цзяриндя дурур. Эцняш дя эедиб щаман суда батыр. Йяни эюв-
щяря бянзяйян эцняши эав-мащи удду, нятиъядя гаранлыг чюкдц.
100
Мянимля бу горху билмяйян пялянэ,
Олмасын Рум, зянъи кими ики рянэ.
Йяни бу пялянэ горхусуз вя ики рянэли олан дцнйа мянимля икицзлцлцк етмясин, мяня галиб эялмясин. Рум - аь
рянэя, эцндцзя, зянъи - гара рянэя, эеъяйя ишарядир.
101
Алдадан йол олду бу узаг йоллар,
Йеддинъи фялякдя анъаг ишыг вар.
Йяни дцнйанын чох узун олан йолу аздырыъыдыр вя гуртулуш ишыьы чох узагда эюрцнцр.
102
Чин шащы атына гойаркян йящяр
Зянъинин налына од вурду эюйляр.
Йяни сящяр ачылмаьа башлайанда эеъя атыны сцрятля сцрцб эетди.
103
Эцняши пусгудан фяляк сычратды, Улдузлар цзцйц ялиндян атды.
Йяни Эцняш чыхаркян улдузлар сюндц.
104
Дявянин зянэиндян, фил эцзэцсцндян
Сядяф шявя доьду инъи доьуркян.
Шярг мифолоэийасына эюря, йаьыш дянизя илдырымсыз йаьанда сядяфляр дцрря, илдырымла йаьанда ися шявяйя щамиля
галыр. Бейтин мянасы: мцщарибядя дявялярин бойнундан асылан зянэлярин илдырым кими сясиндян, филлярин цстцндя
олан эцзэцлярин шимшяк кими парылтысындан дяниз сядяфляри дцрр явязиня шявяйя щамиля галырлар.
105
Марал буйнузуна эюндяр зещ чякяр,
Гарышга башыны дырнаьа тикяр.