740
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Улдузу Эцняшя дяйишди Ядян.
Йяни сящяр ачылыб Эцняш чыхынъа, Ядян дянизиня бянзяйян эюй улдузларыны вериб, онун явязиня Эцняши алды.
146
Йоллара тюкцлдц дямирдян тикан.
Гядим Шяргдя (щятта орта ясрлярдя Авропада да) мцщарибя заманы дцшмянин дявялярини, атларыны зяиф салмаг
цчцн онларын кечдийи йолларда айаглары алтына цчкцнъ дямир тиканлар тюкярдиляр.
147
Давуллар эурларкян дящшят веряряк,
Тябилин додаьындан юпцрдц фяляк.
Йяни тябиллярин эурултусу эюйляря галхмышды, фитнякар фяляк фитня гопармагда юз щавадары олан давулларын, тябил-
лярин аьзындан юпцрдц.
148
О гядяр тоз гонмуш тяркя, йящяря,
Йер эюйя дюнмцшдц, эюй ися йеря.
Йяни дюйцш заманы щейванларын айаглары алтындан эюйя о гядяр тоз галхмышды ки, эюй йер кими тозлу иди. Атлыларын
парылдайан яслящя вя йараглары ися йери улдузлу эюйя бянзядирди.
149
Зянъи юз таъына дцзцнъя эювщяр,
Чин шащы тахтындан дцшдц дярбядяр.
Бу бейтдя зянъи - ахшам, эеъя; таъ - эюй, сяма; эювщяр - улдуз; Чин шащы - Эцняш; тахт (орижиналда: аь тахт) -
эцндцз, йахуд эцндцзцн ишыглы сямасы; дцшдц дярбядяр - (Эцняш) батды демякдир. Йяни эцндцз кечди, ахшам
олду.
150
Эцняш йагутуну оьру чалынъа,
Бу дцнйа дцшмцшдц йагут далынъа,
Мящтабы тутараг дедиляр: “Оьру,
Эцняшдян эювщяри оьурламыш бу!”
Йяни Эцняш батды, инсанлар онун ишыьыны Айдан алмаьа башладылар. Айын Эцняшдян эювщяр оьурламасы - ишыьы
Эцняшдян алмасына ишарядир.
151
Бящмянин голуна сарылмыш илан,
Дцшмцш Исфяндийар тунъ чардаьындан.
Йяни Бящмянин узун вя гцввятли голуна яъял иланы сарылмыш, Исфяндийар тунъ галасындан дцшцб щялак олмушдур.
Исфяндийар - Кейляр сцлалясиндяндир. Эцштасбын оьлудур. Фирдовсинин “Шащнамя”синдя пящляван кими тясвир олу-
нур. Бящмян ися Эцштасбын нявясидир. Гядим Иран шащларындандыр. Ясл ады Ярдяширдир.
152
Няслимя язялдян юлцмдцр гисмят,
Юлдцрян бу ямря верир шящадят.
Йяни гатилим мяним Кейляр няслиндян олдуьуму юз суи-гясди иля исбат етди. Бу юлдцрцлмяк дя мяня бабала-
рымдан мирас галмыш бир таледир.
153
Кюнлцнц чевирмя Рювшяняйимдян,
Тябии, ишыгла Эцняш олур шян.
Йяни гызымдан, Рювшянякдян мящяббятини ясирэямя, щяйат мящяббятля эюзялляшир.
154
Эеъянин эюзцня гаранлыг ахды.
Баьдады Кахсыз вя Кярхсиз бурахды.
Йяни чярхи-фяляйин эюзц кор, цзц гара олду ки, Иранын Баьдадыны сарайсыз, галасыз вя Кярхсиз гойду. Баьдад
Кярхи Баьдад щасары хариъиндя сяняткарлара мяхсус эениш бир йер иди.
155
Дцнйадан ал эцняш ганад чякинъя,
Йагут ичди, шявя далды севинъя.
Йагут - Эцняш, эцняшли эцндцз; шявя - гаранлыг эеъя демякдир. Йяни Эцняш батды, эеъя олду.
156
Яблящ атлы сящяр эялиб цфцгдян.
Ахуру чямяндя йерляшдириркян...
Яблящ атлы сящяр - сцбщ вахты эюйцн ики рянэли олмасыны билдирир; чямян -эюй, сяма демякдир. Йяни Эцняш дан
йеринин алагаранлыьындан чыхыб, эюйя йцксяляркян...
157
Эюй эцнбяз алтында эял гурма бцсат, Кящряба гялядя йарамаз нишат!.
Эюй эцнбяз - сяма, эюй; кящряба гяля - йер, дцнйа демякдир. Йяни бу дцнйада шадлыг, севинъ мяълиси гурма.
158
Цзцнц кящряба кими саралдар,
Ялбясян лаъивярд бир рянэя чалар.
Йяни дцнйа вяфасыздыр, буэцнкц ал йанаьыны сабащ саралдар; буэцнкц той палтарыны сабащ матям эейими иля явяз
едяр.
159
Етсин мей юзцмц унудан ким