741
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Ики мяьз йаратсын мяня дан кими.
Дан - дан йери демякдир. Дан, йахуд сцбщ ики олур; биринъисиня йаланчы сцбщ, икинъисиня щягиги сцбщ дейярляр.
Бейтин мянасы: еля шяраб вер ки, мяни юзцмдян чыхартсын, ики мяьзли етсин - бейними ики гат ишыг елясин.
160
Ей дювлят, щардасан, мяни севиндир, Мещди гапысында тахтыны ендир.
Бурада Мещди сюзц, чох эцман ки, шаирин мядщ етдийи Атабяй Нцсрятяддиня ишарядир.
161
-
Ей гоъа пящляван, - сюйляди она, -
Башын кюлэя салмыш юз айаьына.
Йяни гоъалыгдан белин еля бцкцлмцш ки, башынын кюлэяси айаьына дцшмцшдцр.
162
Эюзялъя бир ъаваб верди пящляван:
Сюйляркян дилимиз дюняр чох заман”.
Йяни дил аьызда сцмцксцз ятдир, щяр ъцр мянасыз вя йалан сюз сюйлямяйя габилдир.
163
Дюрд таь алтында беш нювбят ня эяряк?
Шешдярсиз олурму бу доггуз фяляк?
Дюрд таь - дюрд цнсцр: каинатын ясасында дуран су, од, торпаг, кцляк; беш нювбят - шащларын сарайы юнцндя
эцндя беш дяфя чалынан щярби мусиги; шешдяр - нярд ойунунун душеши; доггуз фяляк - эюйцн хяйал едилян
доггуз тябягяси. Йяни дцнйада шащлыьын беш нювбятини вурма, чцнки бу сяманын алтында щяйат нярди душешсиз
ойнанмыр, демяк, сяндян цстцнляри дя ола биляр.
164
Дилякчин ким кюйняк эейся тярсиня,
Дуайла аванда чевиряр йеня.
Мцсялман Шяргиндя Аллащдан ещтийаъым истямяк цчцн кюйняйи тярсиня эеймяк адят кими олмушду. Йяни
ещтийаъыны дилямяк цчцн кюйняйини тярсиня эейян адам мягсядиня чатдыгдан сонра ону йеня растына чевириб
эейя биляр.
165
Иран башчылары хидмятдя дурду,
Онун дашларыйла тярязи гурду.
Иранын бюйцк адамлары она табе олдулар. Тярязийя онун дашларыны гойдулар, йяни онун бюйцклцйцнц тясдиг етдиляр.
166
Динийля атяшя чюкцнъя дещган,
Щям атяш сюндц, щям она инанан.
Дещган - бурада Зярдцштцн рущаниси, муь мянасиндадыр, Бейтин мянасы: муь атяшкядядя атяшпярястлик дини
иля Зярдцштцн айинлярини иъра едеркян щям од сюндц, щям юзц юлдц.
167
Новруз иля Сяддя байрамларында...
Сяддя - Новруза ялли эцн галмыш иранлыларын байрам етдийи эцндцр; эцйа од бу эцн тапылмышдыр. Атяшпярястлик
дининин баниси Зярдцштцн ирадяси иля кечирилян бу байрамда од йахыб шянлик едярляр.
168
Зющрятяк Бабилдя парлады юнъя.
Щарути кясляри тямизляйинъя.
Мифолоэийа цзря, Зющря улдузу сещр вя ъаду щамийяси сайылыр. Щарути кясляр - Щарутун ардынъа эедянлярдир.
Щарут вя Марут - Бабиля эюндярилмиш ики мялякдир. Онлар Зющряйя уйуб сещрбазлыьа башламыш вя буна эюря дя
ъязаландырылмыш, Бабил гуйусунда асдырылмышлар.
169
Щирбцдцн одуна сойуг су тюкдц,
Чох щирбцд белини икигат бцкдц.
Щирбцд - атяшкядя хидмятчисидир. Бели икигат бцкмяк - мяьлуб олмаг демякдир.
170
Яждаща эюрцнъя эялир Бялинас.
Билди ки, шцшяни гыраъаг алмас.
Алмасын хассяси шцшяни кясмякдир. Йяни о яждаща кими эюрцнян гыз Бялинасы эюрдцкдя билди ки, сещринин шцшясиня
доьру алмас эялир. Демяк, Бялинас она галиб эяляъякдир.
171
Мишку - щярямхана.
172
Гызылдан йазылсын эяряк бу сюзляр:
Чарвадар якяни дявячи бичяр”.
Чарвадарла дявячи ейни рцтбядя вя ейни щцгугдадырлар. Биринин якдийини она бярабяр вя тай олан икинъиси бичя
биляр.
173
Эеъя ал эцняшдян дцйцмц дялди,
Шяфягин ялиня бир ягиг эялди.
Ону да удду Бусящаг фирузя,
Бусящаглара бах, илишди сюзя.
Бусящаг - Иранын Нишабур шящяриндяки фирузя мядянляриндян биринин адыдыр ки, ондан чыхан фирузяйя Бусящаг