742
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
дейирляр. Ягиг - бурада гырмызы демякдир, ахшам шяфягиня ишаря олунур. Эцняш гырмызы гызылдан дцйцмлянмиш
бюйцк бир дцйцм кими алмыр; эеъя бу дцйцмц ачыр, ачылдыгъа ондан шяфяг доьур, сонра эеъя шяфягин гырмызы-
лыьыны Бусящаг Фирузянин эюй рянэи иля дяйишдирир, шяфяг дя чякилир, сямаи эюй олур. Бурада Эцняш дцйцмцнцн
ачылмасы, шяфяг ягигинин эюрцнмяси, сонра гырмызынын эюйля юртцлмяси - Искяндярля Рювшяняйин зифащ эеъясин-
дяки вязиййятини тясвир едир.
174
Ондан башга щяр кяс адыны чякяр,
Сачынтяк башлары кямяря дяйяр.
Йяни Искяндярдян башга ким сянинля евлянмяк фикриня дцшся, о, юз башыны даша вурар, бош гайыдар.
175
Сящяр чющрясиндян пярдя атаркян,
Щябяшя баъ цчцн даь чякди Хцтян.
Хцтян - бурада эцн, щябяш ися эеъя демякдир. Даь чякди - йяни Эцняши парлатды.
176
Фяляк дявясини сцрятля сцрцр,
Ондандыр ки, эцндя бир ойун доьур.
Йяни дцнйанын ишляри тез-тез дяйишилир, бу эцн сцлщ иля, сабащ дава иля кечир.
177
Кяйан овлаьыдыр яъям торпаьы,
Орда бир вящшидир йадлар айаьы.
Йяни Иран Кейлярин гябиристаныдыр. Орада йабанъылар эялди-эедярдир. Онлар бурада чох гала билмязляр.
178
Дювран эцмцш тештин аьзыны ачды.
Гара гарьа гызыл йумурта сачды.
Эцмцш тешт - сящяр, гара гарьа - эеъя, гызыл йумурта ися Эцняш демякдир. Йяни сящяр олду, эеъянин гойнун-
дан Эцняш доьду.
179
Гоъа мюбидлярся тарих бойунъа
Йумурта вя тештдян демиш дойунъа.
Йумурта вя тешт - бурада астрономийайа ишарядир. Иранда мюбидляр, йяни
Зярдцшт дини рущаниляри, бунларын кюмяйи иля эуйа гейбдян хябяр верярдиляр.
180
Йахшыдыр щяр фалы хейр ишя йормаг,
Рух”у йох, ойунда “шащрух”у вурмаг.
Йяни инсан чятинлийя дцшяндя цмидсиз олмамалы, яксиня, ъясарятля мцбаризяйя атылмалыдыр. Шащрух - шащмат ойунун-
да еля бир эедишдир ки, бунунла ейни заманда да шащ гачырылыр вя фил дя вурулур. Рух - шащматда топ фигурудур.
181
Искяндяр ямр етди, ъаваб олараг,
Мяктублар мцшк иля йазылсын анъаг.
Йяни Искяндяр щяр юлкядян она мцраъият едянляря мцсбят ъаваб верди, сцлщ вя хейирхащлыг билдирди.
182
Истяди бцсаты Иранда гурсун,
Яряб дя бу йолда она баш вурсун.
Йяни шащлыьыны Иранда етсин, ейни заманда Ярябистан да она табе олсун.
183
Тяваф ишляриндян азад олараг,
Басараг Йямянин эюнцня айаг.
Йяни Кябяни (бцтханяни) зийарят шяртлярини йериня йетирдикдян сонра, Йямянин мяшщур гиймятли дярилярини айаьы
алтына салды, онлара сащиб олду.
184
Шябдизя вурунъа эцндцз гызыл нал,
О дцнйа эцняши атланды дярщал.
Шябдиз - эеъя; гызыл нал - Эцняш; дцнйа эцняши - Искяндяр демякдир. Йяни сящяр олъаг Искяндяр атына минди.
185
Юртмя юз гашынла уъа эюйляри.
Эюйляри гаш иля юртмяк - чох чятин, йахуд мцмкцн олмайан бир ишя эиришмяк демякдир.
186
Мян галиб эялсям, кин ъошдуьу заман
Атарам эизлянян шащы ортадан.
Йяни сян дцнйаны тутмуш бир падшащсан, мян ъушя эялиб сяни йыхсам, Йер кцрясини йыхмыш оларам.
187
Гарынъа дцшярся парлаг бир таса,
Бир чаря дцшцн, эцъ иш эюрмяз йохса.
Йяни сцрцшкян бир габа гарышга дцшяндя ону бир чюп, бир саманла орадан хилас етмяк лазымдыр, йохса зор иля
ону тутмаг истясян язилиб мящв олар.
188
Падшащ да йухуйа тез щазырланды,
Дюрд цнсцр дя йатды, гапы баьланды.
Дюрд цнсцр - дцнйа вя дюрд дивар; гапы - бурада гапынын ики тайына бянзядилян ики эюз гапаьы. Йяни падшащ