747
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
248
Зящяр ки, вцъуда салыр зялзяля,
Саьалыр йеня дя башга зящярля.
Тябабятдя зящярлянмяни бядяня башга бир зящяр вурмагла да мцалиъя едирляр; бурада щямин тибби ямялиййата
ишаря олунур.
249
Дашларда низя ган чешмяси ачар,
Бир орман эюйярдир йай иля охлар.
Бурада дашлар дедикдя дюйцшчцлярин даш кими бярк синяляри нязярдя тутулур. Йяни низя, мызраг дюйцшчцлярин даш
синяляриндян ган булаьы ачмыш вя о булаьын ятрафында низя, ох мешяси битмишдир.
250
Аслантяк алышдым саьры йыртмаьа,
Тцлкцтяк бахмарам йаьлы гуйруьа.
Йяни мян мцщарибядя аслан кими пянъя-пянъяйя вурушурам, тцлкц кими щийляэярликля мяшьул олмурам.
251
Бойнуну чякян чох адлы пящляван
Отурду буза о сойугганлыдан.
Йяни бу мцщарибя чох иэидляри мящв етди. Буза отурмаг - бурада сойумаг, юлмяк демякдир.
252
Фирузя рянэли таь ертяси эцнц,
Даь-дашдан уъалтды йагут эцзэцнц.
Фирузя рянэли таь - эюй, сяма; йагут эцзэц - Эцняш. Йяни ертяси эцнц даьын архасындан Эцняш доьду.
253
Юпцшцн гапысы бунунла беля,
Баьланмыш Сямяргянд чубугларийля.
Йяни додагларым эюзял, юпцшцм чох ширинся дя, лакин онларын гапысы Сямяргянд аьаъы иля бярк баьланмышдыр,
орадан юпцш ичяри эиря билмяз.
254
Мянимля бир ъынаг чякся эцл, чичяк,
Апардым” сюзцнц унутсун эяряк.
Йяни эцлляр дя мяним эюзяллийимля бящся эиришя билмяз; мян юз эюзяллийимля щяр заман эцллярдян, чичяклярдян
цстцням.
255
Бу мцшкин халымла чинли баьрыйам,
Фалъа Рум гялбинин шян чыраьыйам.
Бурада мцшкин хал - гара, чинли баьры - аь вцъуда, аь сифятя йарашыг демякдир. Йяни фала бахдырмышам, бяхтимя
Рум гялби, йяни Искяндяр дцшмцшдцр. Рум гялбинин шям чыраьыйам - йени мящяббятим Искяндярин цряйиндядир,
Искяндярин хошуна эялмишям.
256
Ягиг мющр цстцнц басмамышды пас,
Саф цзцк гашым дешмямиш алмас.
Йяни о гыз щяля бакиря иди, о вахта гядяр она киши яли тохунмамышды.
257
Эеъяйди о йердя, гаранлыг дийар
Мцшкц уд йериня етди ихтийар.
Орижиналда “гаранлыг дийар” дейил, “йарымишыглы дийар”дыр. Йяни эеъя оланда о дийар аь уду (ишыьы) дейил, гара
мцшкц (гаранлыьы) сечди.
258
Кининдян олмуш эюй дяли, зянъирли,
Зянъинин йериня кечди кяшмирли.
Йяни эюйцн щалы зянъирли дяли кими гарышды. Аь сифятли кяшмирли гара бядянли зянъини явяз етди: щава ишыгланды.
259
Яждяр гуйруьунда эизлянди Айтяк.
Дини рявайятлярдя Айын тутулмасы яждащанын ону тутуб эизлятмяси иля изащ едилир. Буна эюря дя Ай тутуларкян
яждащаны эуйа горхудуб говмаг цчцн мис габлара дюйцб щай-кцй салармышлар. Мисранын мянасы: Искяндяр
Зцлгярнейн зцлмата эетди.
260
Ачмыш бу мядяни башга бир шаир.
Бурада Низами Фирдовсини нязярдя тутур.
261
Щейван тапмадыса, кядяр йох бунда,
Щейвантяк юлмяди щейван йолунда.
Бурада биринъи вя цчцнъц “щейван” - аби-щяйат, дирилик суйу мянасындадыр. Йяни Искяндяр дирилик суйуну тапмадыса
да, бундан инъимяди вя чох шцкцр етди ки, щейван суйу, йяни дирилик суйу йолунда щейван кими юлмяди.
262
Бу инъя нцктядян билди таъидар:
Торпагдыр, ону бу торпаг дойурар.
Йяни бу мяналы щекайядян шащ анлады ки, шащлыьын тамащыны йалныз гябир торпаьы дойдурар.
263
Бирини эцнбяддян салыр гуйуйа,