749
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Кимди каинатын сиррини ачан?
Яршин таьы - бурада Мящяммядин, дини яфсанядя дейилдийи кими галхдыьы “мераъ”дыр ки, эюйцн йеддинъи тябя-
гяси сайылыр.
Бейтин мянасы: Мящяммяд эюйлярин ян йцксяк гатындан уъа галхдыьы цчцн каинатын сирлярини ачды.
9
Ъяннятдян торпаьа эялдися Адям,
О гойду торпагдан ъяннятя гядям.
Дини яфсаняйя эюря, биринъи пейьямбяр олан Адям Аллащын ямриндян чыхдыьы цчцн ъяннятдян чыхарылыб дцнйайа
атылмышды.
Бейтин мянасы: Мящяммяд Адям пейьямбярдян дя йцксякдир. Адям ъяннятдян чыхарылыб йеря говулдуьу
щалда, Мящяммяд йердян ъяннятя эетмишдир. Бурада Мящяммядин бещишти эюрмясиня ишаря едилир.
10
Айтяк чыхды Йусиф гуйудан яэяр,
Нур сачды гуйудан о, Айа гядяр.
Йусиф гуйудан Ай кими байыра чыхдыса, Мящяммяд мераъ эеъяси йердян Айын цстцня, яршя чыхды вя щяр йери юз
нуруна гярг етди.
11
Хызра аби-щяйат олдуса гисмят,
Щяйат чешмясиндян кечди Мящяммяд.
Яэяр Хызыр Зцлмата эедиб дирилик суйуна чатдыса, Мящяммяд мераъ эеъяси даща йцксяк мягама чатды.
12
Йуниси уддуса балыг бир заман,
Она сяъдя етди балыгла илан.
Йунис - дини рявайятя эюря, гядим йящудилярин пейьямбярляриндяндир. Уйдурдуьу мюъцзя йалан чыхдыьы цчцн
гачыб Дяъля кянарына эялмиш, эямийя минмиш, эцнащкар олдуьундан эями ону апармамышдыр; Йуниси суйа
атмышлар. Бир бюйцк балыг ону удмуш, о да балыьын ганында тювбя вя дуа етмиш, Аллащ дуасыны гябул етмиш, бир
мцддят сонра балыг ону кянара бурахмышдыр.
Икинъи мисрада Низами Мящяммядин мюъцзяляриндян бириня ишаря едир. Дини яфсаняйя эюря, Мящяммядин
мюъцзяляриндян бири дя эцйа щейванлары диля эятирмяси олмушдур. Эуйа балыг вя илан да она рам олуб диля
эялмиш, онун пейьямбярлийини тясдиг етмишдир.
13
Давуддан йадиэар тяк бир зирещ вар,
Мящяммяд йцз зирещ гойуб йадиэар.
Давуд пейьямбяр юляндян сонра ондан инсанлара йадиэар кими зирещ гайырмаг баъарыьы галмышды. Мящяммя-
дин тялими ися йцз зирещя бярабярдир.
14
Исанын бешийи эюйя говушду,
Мящяммядся юзц эюйляря учду.
Мящяммяд пейьямбярин мераъына ишарядир.
15
Тур даьы Мусайа олдуса ейван,
Мящяммядин гясри йаранды нурдан.
Муса Аллащдан вящй алмаг цчцн “Тури-Сина” даьына чыхмышдыса, Мящяммяд нурдан йаранмыш гясрдя Аллащла
сющбят едирди.
16
Эялинимдя олан шухлуг, тяравят
Пейкяршцнаслара ейляр кифайят.
Эялиним - бурада ясярим, йяни “Игбалнамя”ни, пейкяршцнас ися сяняти,эюзяллийи гиймятляндирян демякдир.
17
Кцрядян чыханда эцзэц бярг вурар,
Фягят сынан заман зирещя йарар.
Гядимдя эцзэцнц пардахланмыш дямирдян гайырардылар. Эцзэц гырылдыгда ондан зирещ дя дцзялтмяк олурду.
Бейтин мянасы: эянъликдя инсанын цзц эцзэц кими парлаг вя саф олур, амма гоъаланда цз гырышыр, зирещ кими
чин-чин олур.
18
Зцлмятя бцрцнмцш кешикчихана,
Щямля елямишдир фил пасибана.
Кешикчихана - дцнйа, фил - эеъя, пасибан - Эцняш мянасыны верир. Йяни эеъя эялмиш, щяр тяряфи гаранлыг басмышдыр.
19
Бир ащу баласы доьмушдур чямян,
Мцшк-янбяр сачмада юз эюбяйиндян.
Ащу - улдуз, чямян - эюй мянасындадыр. Ащунун эюбяйиндян гара мцшк дцшян кими эюйдян йеря гаранлыг
чюкмякдядир, йяни - эеъядир.
20
Дцрр цчцн гяввастяк суйа батырдым,
Эащ сечиб эютцрцр, эащ да атырдым.