750
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Низами “Игбалнамя”ни йазаркян йени сурятляр, инъя мяналар, эюзял ифадяляр тапмасыны гяввасын дяниздян дцрр
чыхармасына охшадыр.
21
Фяляйин кющляни олуб тянэняфяс...
Вахтын сцрятля кечмясиня ишарядир.
22
Дахмада эеъянин щюрцкляриндян,
Йедди рянэ ипякляр тохуйурам мян.
Бу дар евимдя эеъянин мяня вердийи илщамла рянэарянэ сурятляр, сюзляр йарадыб, ясярими йазырам.
23
Бу лаъивярд кцпдян мян дя Исатяк
Ипляр чыхарырам щяр ан рянэбярянэ.
Дини яфсаняйя эюря, Исанын пейьямбярлийиня ян яввял инанан он ики бойагчы олмушдур. Бунлар Исадан мюъц-
зя истямишляр. Иса да эуйа бойагчылара бойамаг цчцн верилмиш бцтцн яшйаны бир кцпя тюкмцш вя бунлары ейни
кцпдян щяр кясин истядийи рянэдя чыхармышдыр.
Бу бейтдя: лаъивярд кцп - эюй, сяма; рянэбярянэ ипляр ися - мцхтялиф сурятляр вя мцхтялиф мяналар ифадя едян
мисралар, бейтляр демякдир.
24
Онда Мцштярини эюряряк щяр ан,
Вурар цзцйцня Цтарид нишан.
Низами юзцнц Цтаридя - катибя, Хойлу Имады ися хошбяхтлик эятирян Мцштяри улдузуна бянзядир. Мцняъъимлярин
фикринъя, Мцштяри хош тале эюстярян улдузларын ян бюйцйцдцр, Цтарид ися эюйлярин катибидир.
Бейтин мянасы: Мцштяри Цтаридя хошбяхтлик нязярини салан кими Цтарид бу сяадяти мющцрлямяк цчцн катиблик
цзцйцнц бармаьына кечирир. Кечмишдя шащларын катиби онларын мющцрцну юзцндя сахларды ки, йазыланлары мющцрлясин.
25
Мяэяр нечя ушаг тутар бир мама?
Бир аьаъ ня гядяр йетиряр хурма?
Бурада Низами юзцнц мамайа вя бар верян аьаъа, йаратдыьы мисралары вя бейтляри ушаг вя хурмайа бянзядир.
Йяни бир шаир бир эеъядя ня гядяр шеир йазар.
26
Йухусуз, аъ-сусуз галыб о эеъе,
Бу мави дярйада цзцрдцм текъя.
Мави дярйа илщам мянасындадыр. Йяни бу йухусуз чалышдыьым эеъядя фикрим илщам дянизиндя сюз инъиляри топла-
маг цчцн цзмякдядир.
27
Эеъя эеъя дейил, дибсиз бир гуйу,
Айы да, эцнц дя удмушду суйу.
Айын эюрцнмядийи эеъя, йяни тамам гаранлыг олан эеъя ел арасында гядимдян бяри гаранлыг гуйуйа бянзяди-
лир, эцйа Ай вя Эцняш бу гуйуйа дцшмцшдцр.
28
Атдыьым кямяндля, шащын бяхтиндян
Ямлик ъейранлары овламышам мян.
Шащын дювлятиндян илщам кямяндини яля алараг хяйащмын чямяниндя мяна ъейранлары овламышам - эюзял бейт-
ляр йаратмышам.
29
Янэин дянизляря мян тор атмышам,
Бу торла нювбянюв балыг тутмушам.
Хяйалымын дянизиня тор атараг, чохлу тязя фикирляр тапмышам, рянэарянэ бейтляр йаратмышам.
30
Вурашур юнцмдя Чин иля Щябяш.
Чин - аь каьыз, Щябяш ися каьыз цзяриндя гара хятляр, йазылар демякдир.
31
Гызышыб ъошдугъа бейним шярабдан,
Эялди сяхавятя сюз дя бу заман.
Шяраб шаирин илщамы, тяби мянасындадыр. Низами юмрцндя шяраб ичмядийини башга бейтляриндя дя билдирмишдир.
Мясялян:
Сян мей ич, эятирмя щеч бир бящаня,
Аьзым мющцрлцдцр, цз вурма мяня.
Бу фикри низамишцнаслар да тястиг едирляр.
Бейтин мянасы: мяняви шярабым - тябим ъошдугъа сюзляр, фикирляр дя бейнимдя ъошуб дашыр.
32
Илщам булудларым чякди няряляр,
Эювщяршцнаслара йаьдырды эювщяр.
Илщамым ъуша эялди, сяняти севянляр цчцн йаьыш кими дцрляр йаьдырдым.
33
Талейим ачылды, олдум бяхтявяр,
Зющря дяф эюндярди, Мцштяри дяфтяр.