763
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
200
Нагя - диши дявя.
201
Галдырды балыгдан Айа байраьы.
Искяндяр байраьыны галдырыб йола дцшдц.
202
Йунанлар Окйанос дейярди она.
Низами Окйанос сюзцнц билаваситя йунанъадан эютцрмцшдцр.
203
Мцяййяб - ейбяъяр. Мцялляг - асылы, асылмыш.
204
Юртцйя бцрцняр бир аз эедяряк,
Чунки йер алтындан кечсин о эяряк.
Эуйа Эцняш яввял дяниздян кечдийи цчцн онун ипяк суларына бцрцняр, сонра да йерин алтындан кечдийи цчцн
йерин юртцйцнц юртяр.
205
Алим ъаваб верди: “Щямин Исти су
Чохунун абрыны тюкмцш, доьрусу”.
Бу сирри чох адамлар эязиб ахтармыш, тапа билмядикляри цчцн биабыр олмушлар.
206
Гяссася - бир ъинс мифик, дящшятли дяниз нящянэи.
207
О чыхсын, ятякдя гойсун оьланы,
Баласы зянъиртяк сахлар асланы.
Аслан цчцн баласы зянъир кимидир: баласы щарада олса, юзц дя орада олмалыдыр. Бурада атанын юз ювладына мящяб-
бятинин гцдрятиндян сющбят эедир.
208
Зийящат - дири, йашайан.
209
Улдузлу эеъянин од тутуб ъаны,
Санки ягряб чалыб халлы иланы.
Низами йай эеъясиндяки сяманы халлы илана, улдузларын сайрышмасыны ися ягряб вурмуш иланын щярарятдян чырпын-
масына охшадыр.
210
Эеъянин ъамына эцн ахыб долду
Эцн батыб ахшам олду.
211
Бу йедди халварлыг тябли чалдыран
Хоруза ямр едиб вердиряндя бан...
Йедди халварлыг тябли чалдыран - йедди тябягяли эюйляри ишыгландыран эцняш демякдир.
Бейтин мянасы: сящяр олуб Эцняш доьанда, хорузлар банлайанда...
212
Тутийя дюнцбсян, ей шад кюнцл, сян,
Йадына Щиндистан дцшцб дейясян...
Тутугушу ясасян исти юлкялярдя, хцсусян, Щиндистанда йашайыр. Орадан башга юлкяляря апарылан тутугушу даима
юз вятянини арзулармыш. Бу бейтдя шаир юз гялбини тутугушуна, ешг вя эянълик дюврцнц Щиндистана бянзядир.
Бейтин мянасы: тутугушу Щиндистана учмаг истядийи кими, кюнлцм дя эянъляшмяк, севинмяк истяйир.
213
Йоллары ъящянням истиси сарды,
Эцндян балыьын да бели гызарды.
Щава Эцняшдян о гядяр гызмышды ки, истиликдян (мялум яфсаняйя эюря) йерин алтында олан балыг да гызарды.
214
Падишащ буйурду: о эюзял дилбяр
Йагут сандыьындан сачсын саф эювщяр.
Искяндяр ямр етди ки, о эюзял гыз йагут кими гырмызы додагларыны (аьзмы) ачыб эювщяр кими сюзляр сюйлясин.
215
Нур алыр эюзцмцз эцндян, эцндцздян,
Рявамы эюзляри эцн ала биздян?
Бцтцн эюзляр Эцняшдян нур алдыьы щалда Эцняш (йяни Искяндяр) неъя бизим эюзцмцзц биздян узаглашдырар?
Бурада эюзцмцз сюзц щаггында сющбят эедян бцтцн щейкялин цзцндяки ики парлаг эювщяри билдирир.
216
Сабащ юз мющрцнц эюстярян заман Атяшпяряст олду щиндли Гарахан.
Икинъи эцн эцняш чыханда щиндли Гарахан атяшпяряст олду - эеъянин эцндцзля явяз олунмасына ишарядир.
217
Бейтляр йайылыр бящрдян чюля,
Щеч кяс бу бящрдя йазмайыб щяля.
Бурада биринъи мисрада бящр сюзц дянизи, икинъи мисрада яруз вязнинин бящрини билдирир.
Йяни бу дяниздян сащиля еля хош няьмяляр йайылыр ки, бунлан щеч бир шаир щеч бир бящрдя (вязндя) демямишдир.
218
Бязяди эюйляри аь Чин ипяйи,
Йер ачды цзцндян гара юрпяйи.
Аь Чин ипяйи - бурада Эцняшин ишыьы, гара юрпяк - эеъянин зцлмяти мянасында ишлянмишдир.Бейтин мянасы: Эцняш
чыхды, Йерин цстцндян гаранлыг чякилди.