764
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
219
Ким эюрцб ки, дяниз эямийя миня!
Бурада дяниз (дярйа) сюзц эямийя миниб эедян Искяндяря ишарядир.
220
Дяниз дцнйасында бир дцнйа эетди.
Бу мисрада икинъи дцнйа сюзц Искяндяри билдирир.
221
Эеъянин щиндусу бу эюй чадырдан
Йедди руд бойунъа ип чякян заман...
Руд - нящр, бюйцк чай; йедди руд - йедди иглим-дцнйа, алям... Щинду гаранлыг; чадыр - сяма. Бурада чай дцнйа
чадырынын ипиня бянзядилир.
222
Ип цстя ойнады шащ бир щиндлитяк...
Шащ ип кими инъя вя тящлцкяли бир йол иля эетди.
223
Гылавуз - йол эюстярян, бялядчи.
224
Гырмызы пярдяни эюй йыьан заман
Дцшдц гызыл тешти уъа дамындан.
Эцняш юзц тештя, ишыьы ися гырмызы пярдяйя охшадылыр.
Бейтин мянасы: ахшам оланда Эцняш гызыл тешт кими эюйдян енир.
225
Онларын сясляри дящшятляр сачды,
Хорузун бойнундан зянэляри ачды.
Хорузун бойнундан зянэляри ачды - хорузун банламасына сон верди. Сящяр ачыларкян тябил сясляри хорузларын
сясини батырды.
226
Дяъъал
Дяъъащын тяблийди санки чалман.
-
христийанларда Исанын дцшмяни, мцсялманларда Мящяммядин
дцшмяни; йаланчы Мещди; эуйа гийамятдя тябилини чалыб зцщур едяъяк.
227
Эцняш юз евиня едяндя шитаб
Истидян асланлар олдулар кабаб.
Эцняшин еви - астрономийада Аслан бцръц (Ясяд бцръц) демякдир. Бейтин мянасы: Эцняш Аслан бцръцня эирян-
дя - йайын ян исти вахты эяляндя мешядяки асланлар да истидян бишдиляр.
228
Эцняши эюйлярдя доланан заман
Санъыб саралтмады ягрябтяк хязан,
Тцстцлянян бир тешт варды ялиндя,
Эязиб од сачырды о, Зянэдя, Чиндя.
Йыртырды аслантяк ити чайнаьы
Эащ Юкцз саьрысы, эащ эур дырнаьы.
Ягряб сюзц бурада Ягряб бцръц мянасындадыр. Астрономийайа эюря, Эцняш Ягряб бцръцня эиряндя щавалар
сойумаьа, гыш йахынлашмаьа башлайыр. Аслан сюзц дя Аслан бцръцнц билдирир. Эцняш бу бцръя эиряндя щавалар
чох исти олур. Зянэ вя Чин сюзляри бурада екватора йахын исти юлкяляри билдирир. Санъыб саралтмады ягрябтяк хязан
-
йяни щяля пайыз эирмямишди.
Бяйтлярин мянасы: йай фясли иди, эцняш чох йандырыъы иди, щяр чыханда йеря од сачырды, щяраряти иля юкцзлярин саьры-
сыны вя даь ешшяйинин (эурун) дырнагларыны йандырды.
229
Бу йедди будаглы, алты ъящятли,
Дювряси, мейданы, йери вцсятли
Сярвдян уъалды гаибаня сяс:
“
Даща фатещликдян ял чяк, бясдир, бяс!”
Бурада сярв - дцнйа, мадди алям демякдир; алты ъящят - саь, сол, юн, арха, цст, алт - алямин алты ъящяти; йедди
будаг ися - йедди фяляк, йедди гат асиман демякдир.
230
Искяндяр сюзцнц йазанда катиб
Йалныз бешъя щярфля ифадя едиб
Беш щярфя мцвафиг етдин беш сяфяр...
Искяндяр сюзц яряб ялифбасы беш щярфля йазылыр. Беш сяфяр дедикдя, Низами Искяндярин Мисир, Иран, Щиндистан, Рус
вя Чин сяфярляриня ишаря едир.
231
Яманят алдыьы майяни йеня
Эяряк гайтарайды тяляб едяня.
Майе бурада дюрд цнсцр мянасындадыр. Йяни вцъудуну мцвяггяти тяшкил едян цнсцрляри эери гайтармалысан -
торпаьы торпаьа, оду ода, суйу суйа, щаваны щавайа тапшырмалысан.