129
Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının yaradılması
haqqında Azərbaycan Hökumətinin Qərarları
HÖKUMƏTƏ MƏRUZƏ
Artıq dörd aydır ki, Azərbaycan ərazisinin müxtəlif bölgələri
quldur dəstələri tərəfindən dağıdılır, bolşevik adı altında özbaşına
erməni hərbi hissələri və başqaları mülki müsəlman əhalisinin həyatı
və əmlakına qarşı eşidilməmiş vəhşiliklər törədirlər. Eyni zamanda
həmin quldur dəstələrinin təşkilatçıları tərəfindən göndərilən yanlış
məlumatlar əsasında Avropa ölkələrində ictimai fikir tamamilə əks
istiqamətə yönəldilir. Ümumdövlət maraqları, əhalinin zərərçəkən
qruplarının mənafeyi hökmən, elə bir təşkilatın yaradılması zərurətini
irəli sürür ki, o, aşağıdakılarla məşğul olsun: 1. bütün zorakılıq hadi-
sələrinin dəqiq qeydiyyatının aparılması; 2. həmin zorakılıqların törə-
dildiyi şəraitin müəyyən edilməsi; 3. müqəssirlərin aşkar olunması və
onların vurduqları zərərin ümumi miqdarının müəyyənləşdirilməsi;
Bu təşkilat Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası1 xarakteri daşımalıdır,
habelə bu komissiyanın işinin nəticələri Avropanın əsas dillərində
(rus, fransız, alman, və, təbii ki, türk dillərində) elan edilməli və geniş
yayılmalıdır.
Bu komissiyanın təşkilinə yubanmadan başlamaq lazımdır, çünki,
bu gün, hadisələrin isti izi ilə asanlıqla müəyyən edilməsi mümkün olan
bir çox işləri - şəxslərin dindirilməsi, fotoşəkillərin çəkilməsi və digər
əşyayi-dəlillərin əldə edilməsi – sonradan görmək çətinləşəcəkdir,
hətta ola bilsin ki, qətiyyən mümkün olmayacaqdır.
Əgər Hökumət bu təkliflə razılaşırsa, onda mən xahiş edərdim ki,
həmin Komissiyanın yaradılması Nazirlərdən birinə həvalə edilsin və
Komissiyanın xərcləri üçün müvəqqəti olaraq 50 000 rubl pul ayrılsın.
Xarici İşlər Naziri M. Hacınski2
Yelizavetpol. 15 iyul 1918-ci il
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Arxivi, fond 1061,
siyahı 1, iş 95, vərəq 1 (bundan sonra: AR DA, f. s. iş. v.)