Quba. Aprel-may 1918-ci il. Müsəlman qırğınları sənədlərdə
218
şəhərinin talan edilməsindən bir neçə gün sonra oradan böyük silahlı
erməni dəstəsi gəldi və bizim Amsar kəndinə hücum etdi. Biz hamımız
qaçdıq. Ermənilər bizim mal-qaranın oğurlanması və qırılması ilə
qane oldular, ev əşyalarını götürmədilər və yalnız Əli Qurbanın evini
yandırıb getdilər. Bizim həmkəndlilərdən bu dəstə tərəfindən altı nəfər
öldürülmüşdür, amma kənddə deyil, ayrı-ayrı yerlərdə. Öldürülənlərin
arasında qadın və uşaqlar yoxdur. Məscidə toxunmayıblar. Biz
erməniləri yaxın məsafədən görməmişik və onların kim olduğunu bilm-
irik. Dəstənin başçısını da tanımıram. Vurulmuş ziyan haqqında qərarı
təqdim etmişəm.
Əlavə edirəm ki, Soltan Məcid Məmməd oğlunun evindən ev
əşyaları və qızıl oğurlanmışdır. Daha deməyə sözüm yoxdur. Savadsızdır.
Tərcümə etdi: Ə.Xanbudaqov (imza)
Komissiyanın üzvü: A.Novatski (imza)
AR DA, f. 1061, s. 1, iş 98, v. 101.
Sənəd № 120
Dindirmə protokolu
1918-ci il. 21 dekabr, Quba şəhəri.
Azərbaycan Hökuməti yanında Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının
üzvü Novatskinin Cinayət Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq
zərərçəkmiş qismində dindirdiyi aşağıda adı çəkilən şəxs göstərmişdir:
Ömər Şıx Kərim oğlu, 60 yaşlı, Quba qəzası 5-ci Fəthibəy
nahiyəsi Alpan cəmiyyəti Digah kəndinin sakini.
Bizim Digah kəndi Quba şəhərinin 5 verstliyində yerləşir. Ermənilər
Quba şəhərini ikinci dəfə talan edən zaman, oradan bizim kəndə
əksəriyyəti ermənilərdən və qismən yəhudilərdən ibarət olan böyük
qoşun dəstəsi gəldi. Biz hamımız qaçıb dağılışdıq, yalnız üç qoca və
iki qarı qaldı ki, onları sonradan ermənilər öldürdülər. Ermənilər və
yəhudilər bizim kəndimizi talan etdilər: 2-3 ev istisna olmaqla, bütün
evləri yandırdılar, kənddə cəmi 84 ev vardı, məscidi və Quran kitabını
da yandırdılar, daşınan qiymətli əmlakın hamısı qarət edildi, qalanları
isə istifadəyə yararsız vəziyyətə salındı. Ermənilər bizim kəndi iki dəfə
talan etmişlər: birinci dəfə Qusara gedərkən, ikinci dəfə ordan geri
qayıdarkən. Mən bu dəstədə xeyli Quba yəhudisi gördüm, məsələn,
Daniil Yov oğlunu və başqalarını, onları yalnız üzdən tanıyıram. Tanış
erməniləri isə görmədim və tanımadım. Əlavə heç nə deyə bilmərəm.