Quba. Aprel-may 1918-ci il. Müsəlman qırğınları sənədlərdə
256
götürülmüşdür. 1901-ci ildə 1-ci Tiflis oğlanlar gimnaziyasını bitirmiş, 1901-1908-
ci illərdə fasilələrlə Novorossiyski Universitetinin əvvəlcə fizika-riyaziyyat, sonra isə
hüquq fakültəsində oxumuşdur. Cənubi Qafqazın şəhərlərində, o cümlədən Bakıda
məhkəmə orqanlarında işləmişdir. Azərbaycan cəmiyyətinin kübar dairələrinə daxil
idi. 1918-ci ilin sentyabrında andlı iclasçı kimi AXC hökuməti tərəfindən yaradılmış
Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının tərkibinə daxil edilmişdir. FTK-nın Bakı və
kəndlərində, Şamaxıda 1918-ci il mart hadisələrini araşdıran istintaq qrupunda
işləmişdir. Ə.Xasməmmədov müvəqqəti olmadıqda FTK sədrinin vəzifəsini yerinə
yetirmişdir. 29 yanvar - 10 oktyabr 1919-cu il tarixdə AXC-nin Ermənistanda diplomatik
nümayəndəsi olmuşdur. 1919-cu ilin 11 oktyabr - 1920-ci il 28 aprel tarixinədək AXC
Xarici İşlər nazirinin müavini olmuşdur. Azərbaycan sovetləşdirildikdən sonra, əvvəlcə
Azərbaycan SSR XİXK-da işləmiş, 1922-ci ildən Ədliyyə XK yanında Müdafiəçilər
Kollegiyasının üzvü olmuşdur, 1926-cı ildə onun tərkibindən çıxarılmışdır. Sovet dövlət
idarələrində hüquq məsləhətçisi işləmişdir. 1937-ci il 18 noyabr tarixdə Az.DİXK Dövlət
Təhlükəsizliyi orqanları tərəfindən guya əks-inqilabçı, milli, qiyamçı-terror təşkilata
mənsub olmaqda ittiham edilərək həbs olunmuşdur. Özünü müqəssir bilməmişdir.
15 mart 1938-ci il tarixdə Az.SSR DİXK Xüsusi Üçlüyü tərəfindən ən yüksək cəzaya-
güllələnməyə məhkum edilmiş, hökm həmin il martın 21-dən 22-nə keçən gecə
yerinə yetirilmişdir. 1955-ci ildə bəraət almışdır.
44Kluqe Aleksandr Yevgenyeviç – (1879-1919), hüquqşünas, kollec ases-
soru, milliyyətcə alman, Novorossiyski universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir,
1903-1906-cı illərdə Tiflis Məhkəmə Palatasında müxtəlif vəzifələrdə, 1906-cı ilin
iyun ayından 1907-ci ilədək İrəvan Dairə Məhkəməsinin Aleksandropol şöbəsinin
Barışdırıcı hakiminin köməkçisi işləmişdir. 1908-ci il yanvar-noyabr aylarında Alek-
sandropol qəzasının 2-ci istintaq şöbəsinə, Bambak İstintaq-barışdırıcı şöbəsinə
rəhbərlik etmişdir. 1908-ci ilin noyabr ayının 17-də Vitebsk Dairə Məhkəməsinin 1-ci
Poletski qəza şöbəsinin məhkəmə müstəntiqinin işlərinin icraçısı təyin edilmişdir. 8
dekabr 1908-ci ildən ölümünə qədər Bakı dairə məhkəməsində prokuror köməkçisi
işləmişdir. 1918-ci ilin iyul ayında AXC hökumətinin yaratdığı Fövqəladə Təhqiqat
Komissiyasının tərkibinə daxil edilmişdir. Bakı və kəndlərində, Şamaxıda 1918-
ci ilin mart hadisələrini araşdıran istintaq qrupunda işləmişdir. Ə.Xasməmmədov
olmadıqda FTK sədrinin vəzifəsini yerinə yetirmişdir. İşlərin azalması ilə əlaqədar
olaraq 1919-cu ilin may ayının 8-də FTK üzvlüyündən azad edilmiş və Bakı Dairə
Məhkəmə Prokurorunun köməkçisi vəzifəsinə qayıtmışdır. 28 oktyabr 1919-cu il
tarixdə Bakı şəhərində qarın yatalağı xəstəliyindən vəfat etmişdir.
45Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasına Quba şəhərinin bütün 4 məhəlləsinə
dair əhaliyə dəymiş ziyanlar haqqında siyahılar təqdim edilmişdir.
46Pasxa - xristianlarda və yəhudilərdə qədim dini bayram. İbadət ilinin ən
mühüm bayramı. Xristianlarda İsa Məsihin ölümü və dirilməsinin yad edilməsi
kimi qeyd olunur. Xristian kilsələrində bu bayramın keçirilməsi vaxtı ilə əlaqədar
mövcud olan ziddiyyətlər nəticəsində hər il ay-günəş təqviminə uyğun olaraq
müəyyənləşdirilir, bu da Pasxanı keçici bayram edir. Əsasən aprel ayının sonlarına
düşür. Yəhudilərdə Pasxa (Pesax) İsrailin Misirdən çıxışı - Misir köləliyindən azadlığa
çıxmağın yad edilməsi kimi qeyd edilir. Bu bayram yaz ayı nisanın (aprel) 14-cü günü
başlayır və 7 gün İsraildə, 8 gün ondan xaricdə qeyd edilir.