Quba. Aprel-may 1918-ci il. Müsəlman qırğınları sənədlərdə
252
yazışmalarını aparmışdır, dövlət qulluğunda işləməmişdir. Komissiya 1919-cu ilin
noyabrında ləğv edilənədək onun tərkibində qalmışdır. Sovet hakimiyyətinin ilk
illərində Ali Tribunal yanında İstintaq Komissiyasının üzvü olmuşdur. Sonrakı taleyi
məlum deyil.
25Qeyd Sovet hakimiyyəti dövründə edilmişdir.
26Cəfərov Məmməd Yusif Hacıbala oğlu – (1885-1938), görkəmli ictimai-si-
yasi xadim, AXC-nin yaradıcılarından biri, Azərbaycan Parlamenti sədrinin köməkçisi.
Bakı kişi gimnaziyasını və Moskva Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. IV
Dövlət Dumasının deputatı, Rusiyada Fevral inqilabından sonra Müvəqqəti hökumət
tərəfindən yaradılmış Xüsusi Zaqafqaziya Komitəsinin üzvü. Qafqaz müsəlmanları
qurultayının işində iştirak etmişdir (15-20 aprel 1917-ci il, Bakı şəhəri). Zaqafqaziya
Komissarlığında ticarət və sənaye komissarı. Zaqafqaziya Seyminin üzvü, müsəlman
fraksiyasına daxil idi. Məmməd Əmin Rəsulzadənin sədrliyi altında Müvəqqəti Milli
Şuranın İcraiyyə Komitəsinə daxil olmuşdur. 27 may 1918-ci il tarixdə Azərbaycanın
müstəqilliyi haqqında Akt qəbul etmiş Azərbaycan Milli Şurasının üzvlərindən
biri. Birinci Azərbaycan Hökumətində ticarət və sənaye naziri, 1918-ci ilin iyu-
nunda hökumət istefaya getdikdən sonra Azərbaycanın Gürcüstanda diplomatik
nümayəndəsi (iyun 1918-ci il – mart 1919-cu il). Dördüncü Azərbaycan Hökumətində
Xarici işlər naziri. 1920-ci ilin fevralından aprel ayınadək Azərbaycan Parlamenti
Sədrinin birinci köməkçisi (müavini) olmuşdur. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan son-
ra təsərrüfat orqanlarında hüquq məsləhətçisi işləmişdir. 1938-ci ildə Bakı şəhərində
vəfat etmişdir.
27Vəkilov Məmməd Ağa Mustafa Ağa oğlu – (1862-1941), maarifçi, ic-
timai xadim. Qazax qəzasının Salahlı kəndində anadan olmuş, 1883-cü ildə Qori
gimnaziyasını bitirmiş, Kutaisi qəzasında kənd müəllimi, sonra Qori seminariyasında
müəllim işləmişdir. Kutaisi hərbi Qubernatorluğunda mülki müşavir rütbəsində,
Qafqaz Canişininin dəftərxanasında, hərbi-xalq məsələləri üzrə İdarənin Xüsusi
şöbəsində mülki kollec asessoru rütbəsində tərcüməçi işləmişdir. Qafqaz canişini
Vorontsovun təşəbbüsü ilə 20 fevral 1906-cı il tarixində keçirilmiş erməni-müsəlman
danışıqlarında Qafqaz türk-müsəlman xalqlarının nümayəndə heyətinə daxil idi.
1912-ci ildən Qafqaz Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyətinin idarə heyətinin sədri olmuş,
birinci dünya müharibəsi dövründə müxtəlif tədris müəssisələrində müəllimlik
etmişdir. 1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Parlamentində dəftərxana müdiri
olmuşdur. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində qızlar gimnaziyasında dərs vermiş,
təqaüdə çıxmışdır. 1941-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
28İl düzgün göstərilməyib, 1921-ci il olmalıdır.
29Şollar su kəməri – Azərbaycanlı milyonçu və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin
Tağıyevin təşəbbüsü və qismən vəsaiti ilə tikilmişdir. 1899-cu ildə bu məqsədlə
Frankfurt-Maynda şəhərindən Avropa şəhərlərində su kəməri çəkilməsi sahəsində
təcrübəsi olan tanınmış mühəndis Vilyam Lindley Tağıyev tərəfindən Bakıya dəvət
edilmişdir. Müəyyən axtarışlardan sonra Lindley Quba ətrafında, Şollar kəndində
şəhərin su təchizatı üçün tam kifayət edəcək çox saylı və bol sulu artezian quyuları
olan su mənbəyi tapmışdır. 1904-cü ildə su kəmərinin tikintisi haqda qərar qəbul
edilmiş, işə qubernatorluq və şəhər duması da cəlb olunmuş və yalnız Rusiya
imperiyası nazirlər şurası tərəfindən 1909-cu ilin sonlarında Bakı su kəmərinin