Quba. Aprel-may 1918-ci il. Müsəlman qırğınları sənədlərdə
248
iştirak etmişdir. Amazaspın silahlı dəstələrinin Qubaya hücumu zamanı Zizikskinin
dəstələri onları qəzanın digər iri yaşayış nahiyələrinə buraxmamaq üçün, Quba
şəhərinin girəcəyində vuruşmuşlar. Ə.B.Zizikski AXC hökuməti tərəfindən yaradılmış
Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası tərəfindən dindirilməmişdir. AXC hakimiyyəti
dövründə polkovnik rütbəsində paytaxtın şəhər rəisinin müavini təyin edilmiş,
onun dəstəsinin üzvlərinin əksəriyyəti yenidən yaradılmış Milli Ordunun sıralarına
daxil olmuşlar. Quba qəzasından Azərbaycan Parlamentinə üzv seçilmiş, “İttihad”
partiyasının fraksiyasına daxil olmuşdur. Həmin partiyanın I (1919-cu il, aprel) və II
(1920-ci il, yanvar) qurultaylarında onun Mərkəzi Komitəsinə üzv seçilmişdir. 1920-
ci ilin aprelində Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra müqavimət
hərəkatında iştirak etmiş, hərəkat yatırıldıqdan sonra bir müddət gizlənmiş, sonra
İrana (Ərdəbil ş.) getmişdir. 1923-ci ildə geri qayıtmış, həmin dövr Azərbaycanın
Fövqəladə Komitəsinin (FK) sədri olan M.C.Bağırovun köməkliyi ilə bəraət qazanmış
və Bakıda yaşamışdır. 1926-cı ildə həbs edilmiş, Sovet hökumətinə qarşı fəaliyyətdə
ittiham edilmiş, 1929-cu il sentyabrın 17-dən 18-nə keçən gecə güllələnmişdir.
Azərbaycan Respublikasının “Siyasi repressiya qurbanlarına bəraət verilməsi haq-
qında” 15 mart 1996-cı il tarixli qanununa əsasən repressiya qurbanı hesab edilmiş,
5.11.2002-ci ildə bəraət almışdır.
13Xoyski Əmiraslan xan Cahangir xan oğlu – (1888-1954), Azərbaycan milli
istiqlal hərəkatının fəal iştirakçılarından biri, Fətəli xan Xoyskinin böyük qardaşı. AXC
dövründə Bakı qubernatorunun birinci müavini, sonra Gəncə qəzasının rəisi, AXC
hökuməti DİN Qazax qəzası üzrə xüsusi səlahiyyətli nümayəndəsi, Quba qəzasının
rəisi. 1920-ci il may ayında Gəncə üsyanının əsas təşkilatçılarından biri olmuş, üsyan
yatırıldıqdan sonra Türkiyəyə mühacirət etmişdir.
14Gelovani David Aleksandroviç – (1888-1919), 1918-ci ilin Quba hadi-
sələrinin əsas iştirakçılarından biri, gürcü knyazlarının nəslindən, sosial-demokrat-
menşevik. İnqilabi fəaliyyətinə görə çar hökuməti tərəfindən həbs edilmiş, Sibirə
sürgünə göndərilmişdir. Fevral inqilabından sonra azad edilmiş, 1918-ci ilin
əvvəllərində Qafqaza, sonra Bakıya gəlmişdir. Caparidze vasitəsilə milis işçisi kimi
xidmətə başlamış. 1918-ci ilin aprel ayının ortalarında 200 nəfərlik dəstə ilə Qubaya
gəlmiş, qubalılara Sovet hakimiyyətini tanımaq tələbi ilə ultimatum vermişdir. Ulti-
matum qəbul edildikdən sonra özünü qəza komissarı elan etmişdir. 9 gündən sonra
Quba ləzgilərinin silahlı dəstələrinin təzyiqi altında Quba şəhərini tərk etməli olmuş,
geri çəkilərkən Qubanın xristian əhalisinin böyük hissəsini zorla özü ilə aparmış,
atışma zamanı onların bir hissəsi öldürülmüşdür. Bu hadisə, Amazaspın 3000-lik
silahlı dəstələrinin Qubaya irimiqyaslı hücumu üçün bəhanə olmuş, həmin dəstələr
şəhərin özündə və Quba qəzasının 167 kəndində müsəlman qırğınları törətmişlər.
Gelovani Azərbaycan hökumətinin yaratdığı Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası tərə-
findən dindirilmiş, iki dəfə ifadə vermiş, lakin müqəssir kimi tanınmamışdır 1918-
ci ilin iyulunda Bakı Sovetinin hakimiyyəti yıxıldıqdan sonra Bakıda qalmış, AXC
Hökuməti yanında Əmək Müfəttişliyində işləmişdir. 1919-cu ildə erməni Sərkis Te-
runts tərəfindən öldürülmüşdür.
15Srvantsyan Amazasp – (1873-1921), rus ordusunun keçmiş zabiti,
“Daşnaksütun” partiyasının üzvü, qatı millətçi. Osmanlı İmperiyası Van şəhərində
anadan olmuşdur. Gənc yaşlarından erməni millətçi-terror hərəkatında iştirak etmiş,