159
Quba şəhərinin talan edilməsi haqqında sənədlər
Quba şəhərinin sakinlərinin şahid ifadələri və müraciətləri
nəyim oğurlanmayıb. Yeznəmin və bacımın əmlakı 100.000 rubl
dəyərində idi. Əlavə heç nə deyə bilmərəm.
İmza. (ərəb hərfləri ilə)
Tərcümə etdi: Ə.Xanbudaqov (imza)
Komissiyanın üzvü: А.Novatski (imza)
AR DA, f. 1061, s. 1, iş 96, v. 19
Sənəd № 50
Dindirmə protokolu
1918-ci il. 13 dekabr, Quba şəhəri.
AzərbaycanHökuməti yanındaFövqəladə Təhqiqat Komissiyasının
üzvü Novatskinin Cinayət Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq şahid
qismində dindirdiyi aşağıda adı çəkilən şəxs göstərmişdir:
Məmməd Musa Məmməd Əli oğlu, 24 yaşlı, Quba şəhəri sa-
kini, savadlı.
Novruz bayramından30 təxminən bir ay sonra sayı üç mindən
artıq olan silahlı erməni səhər tezdən Quba şəhərini ələ keçirdi.
Şəhərə daxil olan kimi müsəlman kişi, qadın və uşaqları öldürməyə,
evləri qarət etməyə və yandırmağa başladılar. Mən öz ailəmlə: atam,
anam, nənəm, dayım və qardaşımla evdə oturmuşduq və küçəyə
çıxmırdıq. Ertəsi gün bir qrup erməni bizim mənzilimizə soxuldu və
bizim hamımızın üstünü axtararaq, pul, qızıl və qiymətli əşyalarımızı
əlimizdən aldılar və darvazanı bağlamamağı və ağ bayraq qaldırmağı
tapşıraraq çıxıb getdilər. Biz elə də etdik. Ertəsi gün evimizə başqa
silahlı erməni dəstəsi gəldi və dərhal, heç bir səbəb olmadan, otaqda
oturan atam Məmməd Əli Məşədi Feyzulla oğluna, dayım Kərbəlayı
Dadaş Bağır oğluna və qardaşım Cabbara bir neçə atəş açdılar, atam
və dayım yerindəcə öldülər, qardaşım isə yaralandı və 6 gündən
sonra öldü. Bunu gördükdə, mən ermənilərdən xəlvət qonşu otağa
qaçdım, qapının arxasına un kisələri yığım və orada qaldım, amma
pəncərədən müşahidə edirdim. Bir gün sonra ermənilərin üçüncü
dəstəsi gəldi və evdə nə qalmışdısa, götürüb getdilər. Mənim ana-
ma və nənəmə yazığım gəldi və sığınacağımdan çıxdım. Ermənilərin
dördüncü dəstəsi gəldi. Mən onlara yalvarmağa başladım ki, məni
öldürməsinlər. Onlar məni əsir kimi məscidə apardılar. Mən oradan
ermənilər 9 gündən sonra bizim şəhəri tərk edib getdikdən sonra azad