Quba. Aprel-may 1918-ci il. Müsəlman qırğınları sənədlərdə

170

müsəlmanlar və türklər yüz minlərlə erməni öldürüblər, ermənilər

Qubada iki müsəlman öldürəndə isə müsəlmanlar şikayət edir və göz

yaşı axıdırlar. Caparidze

mənim xahişimə ciddi yanaşdı və mənə dedi

ki, sovetlər Qubaya cəza dəstəsi göndərməyib və bolşevik Məşədi bəy

Əzizbəyova

tapşırdı ki, Amazaspın dəstəsinin əməllərini araşdırsın.

Quba şəhərinin əhalisinə qarşı zorakılıqların şahidlərindən

aşağıda adı çəkilən şəxslərin adlarını çəkə bilərəm: Məşədi Həmidulla

Əliyev, Məşədi Hacı Ağa Kərbəlayı Əhməd oğlu, Şükür Turab oğlu, Mir

Ələkbər Mir Səməd oğlu və Məşədi Molla Yusif mərsiyəxan.

Oxundu. Quba şəhər rəisi Əlibəyov Əli Abbas bəy. İmza.

Komissiyanın üzvü: А.Novatski (imza).

AR DA, f. 1061, s. 1, i. 96, v. 34-39.

Sənəd № 57

Dindirmə protokolu

1918-ci il. 16 dekabr, Quba şəhəri.

AzərbaycanHökuməti yanındaFövqəladə Təhqiqat Komissiyasının

üzvü Novatskinin Cinayət Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq şahid

qismində dindirdiyi aşağıda adı çəkilən şəxs göstərmişdir:

Məşədi Hacı Ağa Kərbəlayı Əhməd oğlu, 35 yaşlı, Quba

şəhəri sakini, savadlı.

Mən ermənilərin gəldiyindən yalnız o vaxt xəbər tutdum ki, onlar

təxminən bir verstədək məsafədə şəhərə yaxınlaşıblar və gecələmək

üçün dayanıblar. Ertəsi gün, bu il mayın 1-də səhər böyük dəstə şəhərə

hücuma keçdi, onu toplardan, pulemyotlardan, həmçinin tüfənglərdən

atəşə tutmağa başladı. Bir çoxları şəhərdən qaçdı, qalanları gizləndi.

Küçədə yaxud həyətdə görünən hər bir kəs öldürüldü. Ermənilər

şəhərə girdilər və onu tutdular. Kütləvi qırğınlar və qarətlər başlandı.

Ermənilər evlərə soxulur, sakinləri qarət edir, fərq qoymadan kişiləri,

qadınları və uşaqları öldürürdülər. Onlar mənim də evimə gəldilər,

ammaməni tapa bilmədilər. Ertəsi gün evləri yandırmağa başladılar. Ara

bir az sakitləşəndə mən gizləndiyim yerdən çıxdım və dəstənin başçısı

Amazaspın camaata nitq söylədiyi meydana tərəf yollandım. Mən onun

çıxışının yalnız axırını eşitdim. O deyirdi ki, onlar bolşevikdirlər, qayda-

qanun yaratmaq üçün gəliblər, onlar artıq bunu etmişlər və gedirlər.

Doqquzuncu gün bütün dəstə çıxıb getdi. Ermənilər tərəfindən xeyli