175
Quba şəhərinin talan edilməsi haqqında sənədlər
Quba şəhərinin sakinlərinin şahid ifadələri və müraciətləri
Sənəd № 60
Dindirmə protokolu
1918-ci il. 16 dekabr, Quba şəhəri.
AzərbaycanHökuməti yanındaFövqəladə Təhqiqat Komissiyasının
üzvü Novatskinin Cinayət Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq şahid
qismində dindirdiyi aşağıda adı çəkilən şəxs göstərmişdir:
Mir Ələkbər Mir Məmməd oğlu, 55 yaşlı, Quba şəhəri sakini,
savadlı.
Bu il aprel ayında Qubaya burada qalmış erməniləri aparmaq
üçün qoşun dəstəsi gəlmişdi. Dəstə burada bir neçə gün qaldı və
erməniləri də götürərək çıxıb getdi. Bundan sonra yalnız ermənilərdən
ibarət olan və Amazaspın başçılıq etdiyi başqa böyük dəstə gəldi.
Həmin dəstə şəhəri tutdu. Ermənilər sakinləri, kişi, qadın və uşaqları
qətlə yetirməyə və qarət etməyə başladılar. Mən belə bir hadisə
bilirəm ki, ermənilər Məşədi Heybət Molla Məhəmməd Salah oğlunu,
onun arvadını və bir neçə azyaşlı uşaqlarını, o cümlədən südəmər
körpəni qətlə yetiriblər. Onlar evləri və mağazaları qarət edirdilər.
Mənim yanıma bir neçə nəfər gəlmişdi. Mən onlara çay təklif et-
dim, onlar çay içib, sonra çıxıb getdilər, amma mənim gümüş saatımı
gördükdə, onlara bağışlamağımı xahiş etdilər. Mən bağışladım. Onlar
həmçinin xeyli ev yandırdılar. Gəldiklərinin beşinci günü, ermənilər bir
az sakitləşdikdə, biz, nümayəndə kimi qətl və qarətlərə son qoyulması
xahişi Amazaspın yanına yollandıq. O, meydanda toplaşmış camaatın
yanınagələrəkbildirdi ki, onabizimhamımızıməhvetmək tapşırılmışdır,
amma onun bizə rəhmi gəldi və qətllər dayandırılacaqdır. Amma baş
verənlər labüd idi.
Mən Amazaspın dəstəsində olan ermənilərdən heç kimi
tanımıram və heç kimin adını çəkə bilmərəm. Məndən yalnız həmin
saat gedib və ermənilər qardaşımın da gümüş saatını əlindən alıblar.
Əlavə heç nə deyə bilmərəm.
Oxundu. İmza (ərəb hərfləri ilə)
Tərcümə etdi: Ə.Xanbudaqov (imza)
Komissiyanın üzvü: А.Novatski (imza)
AR DA, f. 1061, s. 1, iş 96, v. 46