Quba. Aprel-may 1918-ci il. Müsəlman qırğınları sənədlərdə
188
həqiqətən, burada olduğu doqquzuncu gün bütün dəstəsi ilə çıxıb get-
di. Onun ardınca mən də çıxıb getdim. Əlavə etməliyəm ki, Amazaspın
dəstəsi Xaçmaza gedən yolda 35 nəfər arabaçını qətlə yetirmişdi. On-
lardan beş nəfərin meyitini mən şəxsən özüm görmüşəm.
Oxundu. İmza. Gelovani.
Komissiyanın üzvü: А.Novatski (imza)
AR DA, f. 1061, s. 1, iş 96, v. 62-65
Sənəd № 69
Dindirmə protokolu
1918-ci il. 24 dekabr, Quba şəhəri.
AzərbaycanHökuməti yanındaFövqəladə Təhqiqat Komissiyasının
üzvü Novatskinin Cinayət Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq şahid
qismində dindirdiyi aşağıda imza edən şəxs göstərmişdir:
David Aleksandroviç Gelovani (əlavə olaraq)
Əlavə olaraq göstərirəm ki, mən yığıncağa (məclisə) Qubanın
nümayəndələri ilə birlikdə ruhani şəxslər olan Hacı Baba Axundzadəni
şiə məzhəbinin nümayəndəsi kimi və Əbdürrəhman Əfəndi İmamı isə
sünni məzhəbinin nümayəndəsi kimi dəvət etmişdim. Mən onların
hər ikisini ümumi şəkildə bolşevizmin əsas ideyaları ilə tanış etdim
və hər ikisi bolşevizm nəzəriyyəsinin şəriətə zidd olmadığı barədə
fikir söylədilər. Bu zaman yığıncağın (məclisin) üzvü, hazırda Quba
şəhərinin müstəntiqi, onlardan: “əgər biz iri mülkədarların torpaqlarını
əllərindən alsaq, buna şəriət nöqteyi-nəzərindən yol verilirmi?” – deyə
soruşduqda, Əbdürrəhman Əfəndi bir az fikirləşdikdən sonra cavab
verdi: “Şəriət zorakılığı qəbul etmir, amma əgər bu sülh yolu ilə baş
verərsə, bu hətta yaxşı olardı, çünki, çoxlu torpağı olanlar başqalarını
işləməyə məcbur edirlər və bununla da günaha batırlar. Hacı Baba
Axund bu fikirlə razılaşdı. Onlar hər ikisi öz fikirlərini sərbəst, təzyiq və
zorakılıq olmadan bildirirdilər.
Mən vəAmazaspQuba şəhərindən geri çəkilərkən bizimdəstəmiz
heç bir zorakılıq etməmiş, heç kimi öldürməmiş, evləri yandırmamışdır,
haradasa aşağıda ev yanırdı, lakin o top mərmisindən alışmışdı.
Mən iki gün ərzində ləzgilərə qarşı müqavimət göstərdim və on-
lara təslim olmadım, çünki, əvvəla zabit şərəfim buna yol vermirdi,
ikincisi isə, mən təslim olmaq haqqında təklif almamışdım, əksinə,